fal
t^
tlA(
•
R3/77122
: VELUT.J K./ÇVO 1 ARBOR :
Presented to the
LIBRARYo/i/ze
UNIVERSITY OF TORONTO
by
Professor
Ralph G. Stanton
■*
l/ZZ/WA*/ A/UUW ?4 . £*>?*"'
i
POÉTICA DE HORATIO,
E O
ENSAIO SOBRE Av-CRITICA,
DE
JLEXJNDRE POPE.
EM PORTUGUEZ
Dedicado a preciosa Memoiia d' d Rey, D. Joaõ IV,
Por lmma Portugueza.
Jion&ttg :
Xa officina de T. Hurpcr, Jini. Crane Court, FUd vfr
E NAS LOGEAS DE A. B. DULAC, .X CO. SOIIO SQUARE; BOOSEY, BROAD STREKT ROYAL EXCIUNGE; MANNLK» A. M1LLLR, EDINBOROLGn ; KEENF, DUBLIN.
1812.
Digitized by the Internet Archive
in 2010 with funding from
University of Toronto
http://www.archive.org/details/poeticadehoratioOOhora
DEDICATÓRIA
1 Memoria preciosa dei Jl ey. D. João, IV.
SONETO.'
Sombra regia! se a minha iyra ruda Quebra da morte o Empedernido muro Lá te leve meu cauto, incenço puro Qual arde na minha alma, que nao muda.
Em vaò feró% maldade ardis es uda; Atras desse pendão nobre, seguro Que os quarenta guiou, a vós procuro Pois naô há cá no mundo quem me acuda.
Basta-me amim, que dure o nome vosso, Que o vosso Xetto, e gente artignalada Os loiros murche ao Gálio e seu colosso.
Cò a maõ afeita ao fiizo, nao á espada A pátria sirvo n>\n<> sei ou | Félix! se aos mortos, o que faasQj agrada.
Carminibus quaero roiserarum oblivia rerura.
ARTE POÉTICA
DHORATIO,
OU
EPISTOLA A OS PISOES.
V>
Q. HORATII FLACCI
DE ARTE. POÉTICA
LÍBER.
A D PISOS7 ES.
Humano capiti cervicem pictor equinam Jungere si velit, et varias inducere plumas Undique collatis membris, ut turpiter alruin. Desiuat ia piscem mulier formosa supersiè : Spectatum admissi risum teneatis, amici? Crtdite, Pisones, isti tabulae fore librum Persimilem, cujus, velut segri somnia, vanae Fingentur species: ut nec pes; nec caput uui
ARTE POÉTICA
DTIORATÍO.
EPISTOLA A OS PISOES.
Se hum colo de cavallo, a o rostro humano
Juntar qiuzesse alguém, e cravejasse
Membros unidos de animais diversos,
Com varias plumas, terminando as formas
De huma bella molher, cauda de peixe; f
Quem naõ riria? Amigos indulgentes
Desculpar naõ podiaõ, tal delírio.
Crede me pois, Pisoes, ií>to lie retrato
De hum livro, que sem plano se fabrica,
E qual sonho cTenfermo espécies cria, 10
Reddatur forma?. Pictoribus atque poetis
Quidlibet audendi semper fuit aequa potestas. 10
»
Scimus, et hanc veniam petimusq; damusq; vicissim: Sed non, ut placidis coeant iuimitia, non ut Serpentes avibus geminentur, tigribus agni.
Inceptis gravibus plerumque et magna professis, Pnrpureus late qui splendeat unus et alter 15
Assuitur pannus: cúm lueus et ara Dianae, Et properantis aquse per amcenos ambitus agros, Aut flumen Rhenum, aut pluvius describitur arcus. Sed nunc non erat his locus : et fortasse cupressurn Seis simulare; quid hoc, si fractis enatat exspes 20
Que nao tem connexao, pés ou cabesça, Que convenha á figura projectada.
Poetas e Pintores, tem licença, Ora lha damos, ora lha pedimos, De íinjir, o que mais agradar possa ; Excepto se contrários unir querem, 15
E que nasçao as aves, das serpentes, Que os tygres gerem as ovelhas mancas. Essas obras pomposas, que prometem Coizas grandes, às vezes, sao retalhos De purpura, e brocado, que alinhava 20
Com arte o dono ; como exemplo achamos, A descripçaõ das aras de Diana, No Sacro bosque ; o rápido remanço, Que serpea nos campos sombreados ; O largo Rheno; e a luminuza estrada 25
Onde entre o sol e a chuva, íris anda. Isto porem naò he de que se trata.
Tal pinta com primor raro, hum cypreste, Mas isso de que serve ? Se lhe pagão,
6
Navibus, aere dato qui pingitur? amphora coepit
Institui: currente rota, cur uiceus exit?
i Denique sit, quid vis, simplex duntaxat et umim.
Máxima pars vatum (pater, et juvenes patre digni)
Decipimur specie recti : brevis esse laboro, 25
Obscurus tio: sectantem laevia, nervi
Deficiunt animique : professus grandia, turget :
Serpit humi tutus nimium timidusque procellae.
Qui variare cupit rem prodigialiter unam,
Delphinum sylvis appingit, fluctibus aprum. 30
In vitium ducit culpas fuga, si caret arte.
ÍEmilium circa ludum faber imus et ungues
Exprimet et molles imitabitur ztre capillos,
7
Para pintar ao vivo hum uaufragante, 30
Entre Naus destroçadas, bravos mares ? . . . Tal quer formei bum vazo. . . o torno gira:
Por que rezaõ lhe sai hum jarro tosco?
#
He précizo unidade, em qualquer Obra; Principio, meyo, fim, methodo, e graça.
Sabei pois digno Pai, e riíios dignos, Que os mais dos Vates, d^llusões vivemos, E aparências do bem, nos satisfazem : Se trabalho em ser breve, escuro fico Se busco ser suave, a força, o uêrvo, 40
Na molJeza e brandura se dissipaõ. O tom sublime, em túrgido se troca, E se nimia cautélja as phrases guia, Vai terra a terra, abaixasse o discurso: E mil vezes aquelle, que procura *
\ ariar seus assumptos, com portento;», Hum golfinho me pinta nas florestas, Hum javali nus ondas; e trop; ça Quando foge de hum mal, n'outro mais 3i i
8
Infelix operis summâ, qnia ponere totum Nesciet. Hunc ego me, si quid componere curem, 35 Non magis esse velini, quàm pravo vivere naso, Spectandum nigris oculis, nigroque capillo.
Sumite materiam vestris, qui scribitis, ajquani Viribus, et versate diu, quid ferre recusent, Quid valeaut humeri : cui lecta potenter erit res, 40 Nec facúndia deseret lranc, nec lucidus ordo.
Ordinis haec virtus erit, et Vénus (aut ego fallor) Ut jam nunc dicat, jam minc debentia dici Pleraque differat, et praesens in tempus omittat: Hoc amet, hoc spertiat, promissi carminis auctor. 45
In verbis etiam tenuis cautusque serendis :
Se as regras necessárias naõ consulta. 50
Perto do circo Emilio, ignaro artista N'huma estatua fiel em bronze esculpta, Perfeitamente as unhas, os cabelios; Mas no dezenho desgraçado, ignora Como deve juntar de hum todo as partes: 5$
A compor deste modo antes quizera Ter disforme o naris, e os olhos vesgos.
Pezai bem a matéria, que tratareis. Quando escreveis, medi as vossas forças. Ensaiay, com que podem vossos hombros, Se o assumpto vos for proporcionado, Nunca vos faltará phraze eloquente, Ordem lúcida, e graças no discurso.
O mérito das Obras, a bellezfl Consiste em pôr no lugar próprio as coizas, Dizer antes, o que antes dizer deve, Transpor aquillo, que mais tarde agrada. Do que convém, uzar; e omitir quanto ■ li graça 01 inutilmente occorre.
10
Dixeris egregiè, notum si callida verbuin
Reddiderit junctura novum. Si forte necesse est
»
Indiciis monstrare recentibus abdita rerum, Fingere cinctutis iion exaudita Cethegis 50
Continget, dabiturque licentia sumpta prudenter. Et nova factaque nuper habebunt verba íidem, si Graeco fonte cadant, parcè detorta. Quid autem Ceecilio, Plautoque dabit Romanus, ademptum Virgílio, Varioque? ego cur acquirere pauca 55
Si possum, invideor; cum lingua Catonis et Enn! Sermonem patriurn ditaverit, et nova rerum Nomina protulerit ? licuit, semperque licebir, Signatum prsesente nota procudere nomen.
11
Parco em palavras, delicado, e cauto 70
Hade sempre agradar, o author astuto Que os termos velhos, remoçar com arte ; E quando carecer de signais novos Para novas idéas; fôr achallos
Em ihesouros ignotos aos Cethegos, 7-^
E asriscár sem temor hum termo affoito; Se a prudência o condus, o povo aplaude. E as palavras de fabria recente, Teraõ valor; e mais se derivarem Com pouca corrupção, da Grécia, ou Latium. 80
Nao penseis que os Romanos coucedessem A Cecilius, a Plauto, o que negavao A Varrius a Virgílio, e que amim mesmo Prohibissem as honras, que alcansaraõ Ennio, Cataò enriquecendo a liugua 65
De termos expressivos, picturescos.
Sempre licito foy, e será sempre Enxertar DO discurso, huma palavra Comtanto, que o costume a naò reprove
12
Ut sylvae foliis pronos mutantur in aniios, 60
Prima caduut: ita verborum vetus interit aetas,
» Et juvenum ritu florent modo nata vigentque.
Debemur morti nos, nostraque : sive receptus
Terra Neptunus, classes Aquilonibus arcet, Regis opus : sterilisve diu palus, aptaque remis, 65 Vicinas urbes alit, et grave sentit aratium: Seu cursum mutavit iniquum frugibus amnis, Doctus iter melius. Mortalia facta peribunt: Nedum sermonum stet honos, et gratia vivax. Multa renascentur, qnae jam cecidêre; cadentque 70 Quae nunc sunt in honore vocabula, si volet usus, Quem penes arbitrium est, et jus, et norma loquendi.
13
As florestas no anuo as folhas muclaò, 90
As primeiras, primeiro caem por terra,
Tais as palavras obsoletas morrem,
E novas com vigor juvenil brilhao.
A' morte nos, e tudo nosso paga
Tributo inevitável, esse Lago,
Obra digna de hum Rey, que contra os ventos
Abriga de Neptuno as largas ondas,
E defende as esquadras nas procellas;
Essa Lagoa estéril, que primeiro
Se navegava, e própria aos remos era ;
Onde hoje o arado sublevando as leivas, 1<)0
Celeiro faz das próximas cidades ;
L-se Rio, que as messes devastava
E que hoje dócil, encanado corre;
Dos mortais essas Obras todas morrem.
Mal poderão os termos durar sempre, 105
I ). viveza immortal, e graça ornados:
M uitos renascem, que esquecidos ei aò,
E cahiraò aquelles que hoje honramos,
14
Res gestae regumque ducumque, et tristia bella,
Quo scribi poasent numero, monstravit Homerus.
»
Versibus impariter junctis querimouia primiim, 75 Post etiam inclusa est voti seutentia compôs. Quis tamen exiguos Elegos emiserit auctor, Grammatici ceitaut, et adliúc sub judice lis est.
Archilochum próprio rabies armavit lambo: Hunc socci cepêre pedem, grandesque cothumi, 80 Alteruis aptum sermonibus, et populares Vinceutem strepitus, et natum rebus agendis.
?»lusa dedit fidibus Divos, puerosque Deorum, Et pugilem victorem, et equum certamiue primum, Et juvenum curas, et libera vina referre. 85
1.5
Se o costume assim quer, pois o costume
He Rey, norma, e ley summa da Linguagem. 110
Homero nos mostrou que versos devem Cantar Reis, capitães, e tristes guerras,
Distico desigual cantou primeiro A queixoza elegia; e deste metro, A o depois o prazer tao bem fez uso. 1 1 5
Porem discutem sábios, qual foi delles Do elegiaco pé author; e fica Inda agora a questão por decedirse.
Archiloco se armou de próprio jambo Que a fúria da vingança lhe inspirava, 1 20
E como o jambo he vencedor da bulba, Do popular estrépito na scena, O jambico adoptava o sóceo humilde, E usou delle o cothurno magestoso.
A muza confiou das cordas áureas Que celebrassem os heroes, eos Deu- Os que na pugna, e na carreira vencem; O cavallo veloz, que atinge a mé
lo-
Descriptas servare vices, operumque colores, Cur, ego, si nequeo ignoroque, Poeta salutor ? Cur nescire, pudens pravè, quàm discere maio? Versibus exponi Tragicis res Cómica non vult: Indignatur item privatisque ac propè socco 90
Dignis carminibus narrari ccena Thyestie. Singula quaeque locum teueant sortita decenter. Interdum tamen et vocem Comcedia tollit, Iratusque Chremes túmido delitigat ore : Et Tragicus plerumque dolet sermone pedestri. 95 Telephus et Peleus, cúm pauper et êxul uterque Projicit ampullas et sesquipedalia verba, Si curat cor spectantis tetigisse querela.
17
Ode, que a os astros o athleta exalta. 130
Tao bem descanta es juvenis brinquedos,
Os risos, e de Bácco as vineas festas.
Se naõ sei conservar do objecto as cores,
S'ignoro, quanto ás coizas convir possa,
Como me arrogo o nome de Poeta? 135
E com torpe vergonha menos temo
Ignorar, que aprender a fazer versos.
Naõ convém à comedia altivo estilo,
Nem o banquete horrivel, de Thiestes
Narrar se pode, com burlescos versos, ] 40
Que o borzeguim desculpa, e quer Thalia.
Tudo em próprio lugar, convém qu 'esteja.
Varias vezes a voz, alça a comedia, Chremes irado, o filho reprehende;
Com termos novos, eloquentes lábios.
E na Tragedia a dor com simples voses 14 õ
Humilde geme : desterrados, pobres
Telepho nem Peleu, fallando, empreguem
Palavras, crespas, túrgidas sentenças,
D
18
Non satis est pulchra esse Poemata: dulcia sunto, Et quocunque volent, arrimum auditoris agunto. 100 Ut ridentibus arrident, ita flentibus adflent Humani vultus. Si vis me flere, dolendum est Primam ipsi tibi : tunc tua me infortimia lcedent, Telephe, vel Peleu : malè si mandata loquêris, Aut dormitabo, aut ridebo. Tristia moestum 105 Vultum verba decent: iratum, plena minarum: Lutlentem, lasciva: severum, seria dictu. Format enim natura prius nos intús ad onmeni Foi tunarum habitum : iuvat, aut impellit ad iram ;
19
Para mover os corações, co'as queixas
Enternecer o auditório attento. lj0
Naõ basta, que hum poema seja bello;
He precizo, que toque, que disponha,
Das almas dos ouvintes a seu modo:
Que quem ri, fassa rir ; chorar, quem chora.
Chorai pois se quereis, pranto em meus olhos; 135
Entaõ peleu, entaõ Telepho as magoas
Que sofreis, sofrerei : mas se narrando
Mal, o vosso papel, causais fastio
Rirei, ou dormirei, conforme o conto.
Naõ desmintaõ palavras os assumptos; IfiQ
A o gesto triste, tristes vozes quadraò, A o gesto irado, termos d'ameaço, Para alegria, as expreçòes alegres; As serias, á severa austeridade.
Natureza nos deu no interno senso, 165
O que pertence a cada sentimento. A' cólera nos move ; e nos abatte F. aperta o coração peln tristeza.
20
Aut ad humum moerore gravi deducit et angit: 1 10
Post effert animi motus interprete linguâ.
i
Si dicentis erimt fortunis absona dicta, Romani tollent equites peditesque cachinnum. Intererit multum, Davusne loquatur, an heros: Maturusne senex: an adhuc florente juventâ 115
Fervidus : an matrona potens, an s>edula nutrix : Mercatorne vagus, cul torne virentis agelli: Colchus, an Assyrius: Thebis nutritus, an Argis. Ant famam sequere, aut sibi convenientia finge
Scriptor: honoratum si forte reponis Achillem: 120
#
21
Como intf rpetre em fim, a lingua emprega Para expor movimentos taõ diversos. 170
Porem se exprimis mal, vossos assumptos Nobres, e plebe de vos zomba em Roma.
Fala diversamente, o escravo Davo Do heróico Agamemnon; as palavras Do canuto ancião, saò differentes 175
Das q ic profere o florido mancebo, N o fervor juvenil com que discorre. NaÔ se exprime igualmente huma creada Como se exprime a dama culta, e nobre.
Hum mercador, que os mares atravessa, ISO
E frequenta as nações, destinga a gente, Do camponez, que os gados apascenta, E vive no curral; saiba quem ouve Se quem fala, he de Colchos, ou d' Assíria, Se he de Ihebas, ou foy citado em Argos. 185
Pintai segundo a fama, ou de maneiro, Que o fingido, provável nos pareça. Se Achiles nos mostrais desagravado
£2
Impiger, iracundus, inexorabilis, acer,
Jura neget sibi nata, nihil non arroget armis.
*
Sit Medea ferox, invictaque, flebilis Ino,
Períidus Ixion, Io vaga, tristis Orestes.
Si quid inexpertum scense committis et audes 125
Personam formare novam ; servetur ad imum
Qualis ab incepto processerit, et sibi constet.
Difficile est própria comirmnia dicere: tuque
Kectiiis Iliacum carmen dtducis in actus,
Quam si proferres ignota indictaque primus. 130
Publica materies privati júris erit, si
Nec circa vilem patulumque moraberis orbem.
Nec verbum verbo curabis reddere, fidus
Tnterpres : nec desilies imitator in arctum,
23
Seja altivo, colérico, inflexível,
Ardente, e que nenhuma ley conheça, 1QO
Nenhum outro direito, que o da espada.
Se Medea feros, Seja indomável;
Inno queixoza; fraudulento Ixion ;
Io assustada e vagabunda gema;
Oréstes melancólico pragueje. 195
Mas se hum caracter novo, em scena pondes,
Em sustentalo, sem desmintir nunca
Cuidai desde o principio até seu termo.
t He difficil tratar coizas vulgares,
Com certa elevação, que pasmo inspire, 200
Melhor será, tirar d'Homero assump:<> .
E approprialos co'a dicção, e o gosto ;
Qualquer, tratado bem, vos dará gloria,
Vosso rica, se novos trajes veste,
Se nova essência, cm vossos versos ganha.
E se do engenho, desprendendo as az:e>,
Desdenhais do modelo a servil norma
Sem repetir jjalavia, por palavra,
24
Unde pedem proferre pudor vetet, aut operis lex: 135 Nec sic incipies, ut scriptor cyclicus olim: Fortunam Priami cantabo, et nobile bellum. Quid dignum tanto feret hic promissor hiatu? Parturiunt montes, nascetur ridiculus mus. Quanto rectius hic, qui ml molitur ineptè: 140
Dic mihi Musa virum, captse post têmpora Trojai, Qui mores hominum multorum vidit, et urbes. Non fumum ex fulgore, sr.d ex fumo dare lucem Cogitat, ut speciosa dehinc miracula promat; Antipbaten, Scyllamqueet cum Cyclope Charybdim. Nec reditum Diomedis ab interitu Maleagri, 146
25
Expondo a muza, a passos escabrosos
De que só com desdoiro, escapar pode. 2 1 0
Qual cyclico Escriptor, antigamente,
Naõ comeceis assim — -Eu de Priamo
" Cantarei a fortuna, e nobre guerra."
Que nos dará, quem tanto nos promette? . . .
Hum rediculo rato, pare o monte. 2 1 5
Quanto me agrada mais esse poeta,
Que sem esforço aíFoito principia.
" Dizeme oh Musa os feitos desse heroe
" Que tantas gentes vio, tantas cidades,
" Depois que foi tomada Tróia, dize." §-20
Em fumo naõ converte lum grande lume
Antes, do fumo, fas nascer as luzes.
Depois, portentos nascem de seus versos;
Anthiphates Caribdes, e Scillas
E o corpolento e fero Poliphemo. S25
Naõ vai buscar de Meleagre a morte
Se quer trazer Diomedes de volta;
Nem dos ovos de Leda tira a guerra
E
'26
Xec gemino bellum Tiojanum orditur ab ovo.
Scmper ad eventum festinat: et in medias res
Non secíis ac notas, auditorem rapit; et qu*
Desperat tractatà nitescere posse relinquit.
Atque ita mentitur, sic veris falsa remiscer, 150
Primo ne médium, medio ne discrepet imum.
Tu quid ego, et populus mecum desideret, audi.
Si plausoris eges aulaea manentis, et usque
Sessuri, donec cantor, Vos plaudite, dicat ; 155
iEtatis cujusque notandi sunt tibi mores,
Mobilitusque decor naturis dandus et annis.
Reddeie qui vcces jum scit puer, et pede certo Signat humum, gesiit paiibus coliudeie, et iram
27
Com que Tróia arrazada quer mostramos.
Cone ao êxito, e leva o leitor sempre 230
Rapidamente, aonde quer leválo.
Naõ pára, quando lie frívola a demora.
Nos sonhos agradáveis, que descreve
Com tal graça mistura o falso eo c£rto
Que o lim, meio, e principio nao descrepaõ.
O que pertendo, e quer comigo o povo
Observai, se quereis cheia a platea,
The que desça a cortina e ieiche a scêna
The que peçao o actor, findando, os vivas.
De cada personage 'hábitos, modos 240
A vareaçao da idade, as circumstancias Que sao da natureza ; notai sempre.
O menino, que ja fálla, e discorre Que firme piza a terra, e jogos forma Quer com iguais brincar, e sem motivo Ora - ride, em ira, ora se api •
E a cada instante o g< nio -•. u vau a.
O mancebo, se o mestrf •«• d< \ia
28
Colligit ac ponit temerè, et mutatur in horas. 160
Imberbis juvenis, tandem custode remoto,
Gaudet equis, canibusque, et aprici gramine campi;
Cereus in vitium flecti, monitoribus asper,
U tilium tardus provisor, prodigus aeris,
Sublimis, cupidusque, et amata relinquere pernix.
Conversis studiis, aetas animusque virilis 166
Quaerit opes et amicitias, inservit honori; Commisisse cavet quod mox mutare laboret.
Multa senem circumveniunt incommoda, vel quod Quaerit, et inventis miser abstinet, ac timet uti: 170 Vel quod res omnes timidè gelidèque ministrat;
29
Os cavallos, os caens, as lutas busca;
Como cera a impressão do vicio toma, 2j0
Os concelhos despreza; descuidado,
As coizas que sao úteis, naõ preserva.
O dinheiro dispende, sem coQtálo
Altivo, turbulento, apaixonado,
Quer, e nao quer mil coizas, esquecendo Võà
Aquillo mesmo, que buscava ancioso;
Que sollicito ha pouco, dezejava.
Tem a idade viril outros dezejos,
Busca o adulto empregos, busca amigos
Aspira às honras, com cuidado evita 260
Acções, que ao depois chore arrependido.
Mil iucómmodos cercão a velhice Ou seja que os thezóiros aceumuie E que tema perdellos, ou que avaro Mal se atreva, a tocar-lhe o cauto velho. ?6ó
O torpor de seus membros o retarda Em qualquer movimento ; e tr< mul-imdo \ ai cuin va^ái procrastiuando as coí/
30
Dilator, spe longus, iners, avidusque fuluri, Difiicilis, qutrulus, laudalor temporis acti Se puero, censor castigatorque minorum.
Multa ferunt anui veniéntes còinrncda secum, 175 Multa recedeutes adimunt. Ne forte seniles Mandentur juveui partes, pueroque viriles; Sc-mper iu adjunctis, sevoque morabimur aptis.
Aut agitur res in scenis, aut acta refertur. Segniús irritant ânimos demissa per aurem, ISO
Quàm quae sunt oculis subjecta fidelibus, et qnai Tpse sibi tradit spectator. Non tameu intus Digna geri promes in scenam; multaque tolles
31
Esperando sem fim, c avidamente,
Vendo o futuro, que sem fructo invoca. 270
Queixa-se, grunhe, e por costume gaba
O que vio no seu tempo; sendo neste
Implacável censor da mocidrj
Comsigo trazem, mil, coizas suaves Os annos, quando a certa altura chegaõ; _'7 í
Muitas passaò com elles, quando fogem.
Fixemos as feições de cada idade Para naõ dár as rugas da velhice, Ao mancebo gentil, nem ás créanças, De hum homem feito, os gestos as maneiras. 2:>(>
No theatro as acções, se representaõ : Outras veses somente se referem ; Mas aquilo, que só fere os ouvidos, Naõ move tanto, quanto move aquilo, Que se vê, e que os olhos fielmenU Fixao n'alma do spectador attento Coizas ha, que a rasaò prohibe a scena : E que mais vale, que se passem dentro.
S2
Ex oculis, quae mox narret facúndia praesens. Ne nueros coram populò Medça trucidet; 185
Aut humana palam coquat exta nefarius Atreus ; Aut in a vêm Progne vertatur, Cadmus in angueni. Quodcunque ostendis mihi sic incredulus odi.
Neve minor, neu sit quinto productior actu Fabula, quae posei vult, et spectaia reponi. 190
Nec Deus intersit, nisi dignus vindice nodus Inciderit; nec quarta loqui persona laboret.
Actoris partes chorus officiumque virile Defendat; neu quid médios intercinat actus, Quod non propósito conducat, et haereat apte. 195
33
Escondei quanto basta, que a eloquência
A seu tempo relate vivamente. 290
Ante o povo, jamais seva Medea Os iunocentes filhos despedace; Nem o nefando Atreu, nas grelhas ponha As entranhas humanas sem disfarce. Nunca em pássaro Progne se transforme, í'9 3
Ou Cadmo de cobra a pélle vista. Espectáculo tal, horror tao grande Sem fazer-me iliusaõ me offeude ogosto.
Os actos da tragedia tem limites Nem mais de cinco, devem ser nem menos 3 )0
Só quando o assumpto seja de hum Deus digno He que deve intervir numen no entreixo.
Tao pouco hum quarto actor na scéna falle;
O coro, de hum actor a parte toma,
E quanto canta, se refere ao todo; 305
Ou s'intertesse co assumpto inteiro
Os bons applaude, amigos concilia,
Acalma irados, domina os arrogam» j,
F
34
Ille bonis faveatque, et concilietur amicis,
Et regat iratos, et amet peccare timentes :
Ille dapes laudet mensae brevis; ille salubrem
Justitiam, legesque, et apertis otia portis:
Ille tegat commissa; Deosque precetur et oret 200
Ut redeat miseris, abeat fortuna super bis.
Tibia nou ut nunc orichalco vincta, tubaeque iEmula; sed tenuis, sirnplexque foramine pauco, Aspirare et adesse choris erat utilis, atque Nondura spissa nimis coinplere sedilia flatu ; 203 Quo sane populus numerabilis, utpote parvus, Et frugi, castusque, verecundusque coibat. Postquam ccepit agros extendere victor, et urbeni Latior amplecti murus, vinoque diurno
33
A frugal mêza louva, as leys respeita,
Louva a justiça, e paz, que das cidades, 310
As portas abre, e sustos affugenta ;
Que o deposito guarda fielmente,
Invoca emfim, os Deuses, que dispensem
Fortuna aos desgraçados, aos afflictos,
E que aos soberbos pérfidos, a neguem. 315
Nem sempre a flauta foi, qual hoje a vemos
De metal guarnecida, e sonorosa
Emula do clarim, porem singela
Com poucos furos, isso lhe bastava
Para ajudar, e acompanhar os coros, 320
E para encher de sou o amphiteatro;
Onde acudia menor povo, que hoje,
Mais fácil de contar, porem mais puro
Mais virtuoso, e muito mais modesto.
Mas logo, que este, vencedor dos outros, 325
Começou a estender seus territórios, A'á largar da cidade, os vastos muros, E a libar sem pudor tbneis de vinho
•
36
Placari Genius festis impune diebus; 210
Accessit iiumerisque modisque libentia major. Indoctus quid enim saperet liberque laborum Rusticus urbano confusus, turpis honesto? Sic prisca» motumque et luxuriam addidit arti Tibicen, traxitque vagus per pulpita vestem, 215
Sic etiam fidibus voces crevere severis, Et tulit eloquium insolitum facúndia prasceps; Utiliumque sagax rerum, et divina futuri Sortilegis non discrepuit sententia Delphis.
Carmine qui trágico vilem certavit ob hircuBa, 220 Mox etiam agrestes Satyros nudavit, et asper Incolumi gravitate jocum tentavit; eo quod Illecebris erat et grata novitate morandus
37
Durante o dia, ao génio dos praseres;
Foi o canto mais livre: Era impossível 330
Exigir (fosse o gosto mui severo)
Desse ignorante camponez grosseiro
Que vem, depois de rústicos trabalhos,
Descançar, recrear-se, e confundir-se
Com cidadãos, polidos e illustrados. 33 j
Entaõ foi que o flautista unio a dança. A' prisca e simples arte; a solta cauda Ostentarão actores no theatro.
A lyra seria assim ganhou cõ tempo Mais numero de tons ; mais variedade. 3J0
A insólita eloquência resoluta Arriscou phrases novas, dezusadas Que assumirão d'oraculos a forma, Ficando enigmas quaze, as chans sentenças. Quem disputou vilmente na tragedia 3 15
O bode, que ao depois immola à Baco Mostrou sem custo os Satyros despidos ; Unio á dignidade do cothurno
38
Spectator, functusque sacris, et potus et exlex.
Verum ita risores, ita commendare dicaces 225
Conveniet Satyros, ita vertere seria ludo,
Ne quicunque Deus, quicunque adhibebitur heros,
Regali conspectus in auro nuper et ostro,
Migret in obscuras humili sermone tabernas:
Aut dum vitat humum, nubes et iuania captet. 230
Effutire leves indigna tragoedia versus,
Ut festis matrona moveri jussa diebus,
Intererit Satyris paulum pudibunda protervis.
Non ego inomata et dominantia nomina solum,
Verbaque Pisones, Satyrorum, scriptor amabo: 235
Nec sic enitar trágico differre colori,
39
Seus epigramas rústicos, mordaz.
Cuidou em recrear, com farça nova .350
Aquelle, que dos sacros jogos volta,
Que o vinho aquesce, quebra ás leys o freio,
E lhe he grata a soltura da liugua^cm.
Mas emfin convertendo em graça, o sei i« • : Em scêna pondo Satyros malignos Ha, que temer que heroes, e devindades Tendo-sse visto em traje magestoso, Purpura dispaõ, cayaò do áureo throno, E pello estylo vaõ parar nas tendas, Morrer na escuredaò do estado humilde. 360
DefFeito igual, he medo de arrastar-se Sobir aos astros, e tornar-se em nada.
Nunca deve a tragedia degradar-se Fazendo rir, se os Satyros a cercão Deve mostrar-se nobre, comedida Qual modesta matrona, em Roma vemos Obrigada a dançar, nos sacrifícios.
Çharos Pisoes, se eu farç ^e
40
Ut nihil intersit, Davusne loquatur, et auclax Pythias, emuncto lucrata Simone taleutum, An custos famulusque dei Silenus alumni.
Ex noto fictum carmen sequar, ut sibi quivis 240 Speret idem : sudet multum, frustraque laboret Ausus idem. Tautum series juncturaque pollei . Tantum de medio sumptis accedit honoris.
Sylvis deducti caveant, me judice, Fauni, Ne velut innati triviis, ac poene forenses, 24 5
Aut nimium teneris juvenentur versibus unquam; Aut immunda crepent, ignominiosaque dicta. OfTenduntur enim quibus est equus, et pater, et res : Nec si quid fricti ciceris probat et nucis emptor,
41
Nao havia tirar o véo aos termos,
Nem tanto da tragedia desviar-me 370
Que nao pozes^e difíerença grande
Entre Davo, que he simplesmente escravo
E o caloteiro Pithias, que hum talento
Furta a Simão, fasendo d'isso gala,
Ou S\leno de hum Deus Ayo e seu pagem. 375
Nao julgo natural, largando as selvas Que os Faunos se apresentem desbocados E que sem pejo, obscenas vozes soltem ; Quais habitantes dos immundos becos Ou gerados no lodo das cidades. 380
Assim falando offendem os ouvidos, A o culto nobre, a o cidadão polido, Que as crõas d'era, distribue aos vates, Que jamais gostará, do que recrea A estulta plebe, a qual manjar reputa Ervilhas nozes, d'isso se contenta.
De hum assumpto sabido, eu compuzera Sempre e minha ficção atimque os outros
G
42
jequis accipiunt animis, donantve corona. 250
Svllaba longa brevi subjecta vocatur Iambus, Pes citus : unde etiam trimetris accrescere jussit Nomen lambeis, cum senos redderit ictus, Primus ad extremum similis sibi : non ita pridem, Tardior ut paulò graviorque veniret ad ames, 255 Spondeos stabiles in jura paterna recepit, Commodus et patiens ; non ut de sede secunda Cederet aut quarta socialiter. Hic et in Acci Nobilibus trimetris apparet rarus, et Enní.
In scenam missus magno cum pondere versus, 26*0 Aut operai celeris nimiúm curâque carentis, Aut iguoratae premit artis crimine turpi.
45
Fácil julgassem competir comigo.
E que em vao trabalhassem ; de tal obra 390
Depois de mille esforços) desestindo.
Tanto a serie, e contexto das ideas
Dá lustre aquillo, que vulgar julgamos. Chamasse Jambo e pé rápido, aquelle
De huá sillaba breve, e de outra longa, 395
Jambico o de seis pés, forma o trimetro. Ha pouco para dar mais peso ao verso
Para vir aos ouvidos, mais sonoro
O pesado spondeu, se unio com elle,
Dócil, fácil, porem nunca cedendo 400
O segundo lugar, tao pouco o quarto.
Accius apenas, e Anneus, concernirão
Nos seus nobres trimetros este alumuo ;
Se aparece na scena hum verso cheio,
De spondeus carregado ; fez-se á pressa 4 05
Ou mostra, que o author, sem pejo, ignora
As regras d'arte, que tao mal exerce.
A falta de medida, e de cadencia,
44
Non quivis videt immodulata poemata judex : Et data Romanis vénia est indigna poetis.
Idcircone vager, scribamquelicente/; an omnes 265 Visuros peccata putem mea, tutus, et intra Spem veniae cautus ? vitavi denique culpam, Non laudem merui. Vos exemplaria Graeca Nocturna versate manu, versate diurna. At nostri proavi Plautinos et números et 270
Laudavere sales : uimium patienter utrumque, Ne dicam stultè, mirati ; si modo ego et vos Scimus inurbanum lépido seponere dicto, Legitimumque sonum digitis callemus et aure.
Sunt delicta tamen, quibus ignovisse velimus. 275 Nam neq; corda sonum reddit, quem vult manus etmens ;
4,5
Nem todos sentem ; indulgentes muitos
Perdoao grandes erros aos Poetas. . 410
He para compor mal, isso desculpa ? Para escrever conforme quer o accaso ? Ou descançar por ter, desculpa certa?
Censuras evitar, isso nao basta, Para alcançar, ou merecer louvores. 4 1 5
Lançai maõ dos modelos da alta Grécia, Lede-os de dia e noite; meditai-os. Nossos avos gabarão muito Plauto, Celebrarão seus raros apothegmas Muito bons eraõ!.... d'indoIe indulgente. 420
Para nao disêr mais, os felecito.
Ao menos eu e vos, naò confundimos Dittos insulsos, verdadeiros chistes, Apontamos aonde mora a graça, Sente o tympano o som errado, ou justo. 4-2í
Erros ha' que a desculpa encontrão Jogo Nem sempre a corda vibra o som, qual bu-ca A maò perita, o génio sublimado»
46
Poscenlique gravem persaepe remittit acutum, Non semper feriet quodcunque minabitur arcus, Verum ubi plura nitent in carmine, non ego paucis Offendar maculis, quas aut incúria fudit, 280
Aut humana parum cavit natura, quid ergo ? Ut scriptor si peccat idem librarius usque, Quamvis est monitus, Teniâ caret: et citharoedus Ridetur, chordâ qui semper oberrat eâdem : Sic mihi qui multum cessat, iit Chcerilus ille, 285 Quem bis tei que bonum cum risu miror, et idem Indignor; quandoque bonus dormitat Homerus. Verum opere in longo fas est obrepere somnum.
Ut pictura poesis erit ; quae si propius stes Te capiet magis ; et qn.asdam, si longius abstes. 290
47
Por hum som grave as veses fere o agudo :
Nem, sempre atinge o alvo, a veloz fltxa ; 430
Mas quando n'huin poema as maravilhas
Excedem muiton a soma dos deffeitos,
Naô me offendem as manchas, que hum descuido
Como pençao, pagou a humanidade.
A o copista inexacto nao perdouo, 435
Se esquece avizos, e repete os erros. Do professor, que desconhece as cordas E na Cythera quer faser prodígios He permetido vir; Zombo igualmente De hum author, que os deffeitos multiplica. 440
E he para mim Chiriio, em cujas obras Zombando, aprovo só, quatro ou seis versos.
Gemo comtudo se o divino Homero Por acaso descai, ou se dormitta, Se em taõ longo trabalho o sono o assalta 143
O Poeta cançado, tem desculpa.
Bem como na pintura, ha certos rasgo* Na Poesia ; que cm distancia agradao :
48
Haec amat obscurum : volet haec sub luce videri, Judieis argutum quae non formidat acumen, Ha?c placuit semel : haec decies repetita placebit.
O major juvenum, quamvis et você paterna Fingeris ad rectum, etperte sapis ; hoc tibi dictum 29^ Tolle memor : certis médium et tolerabile rebu? Rectè concedi. Consultus júris, et actor Causarum mediocris abest virtute diserti Mas&alse, nec scit quantum Cascellius Aulus : Sed tamen in pretio est. Mediocribus esse poetis 300 Jíon homines, non Dii, non concessere columnse.
49
Outros, que ao perto, muito mais deleitaõ :
De luz mais clara, aquelles necessitaõ,
Sem temer do censor, a vista aguda.
Outros, simples crepúsculo lhe basta.
Há coizas, que huâ vez só, nos contentao,
Dez vezes, c mais, outras reclamamos
De seu doce prestigio apaixonados. i '. 5
Tu dos Pizoés, morgado ! iudaque sejas Por ti mesmo instruido, eque gostoso As paternas lições aproveitasses; Com tudo, escuta, e guarda na memoria O que m'inspira o gosto, e dizer quero 46tí
Géneros ha, nos quais a mediania Soffier-se pode, sem desdoiro grande. Hum letrado commum medir nau pode, Seu talento, ao talento de Messala Nem co' saber profundo de Casselio 4 ri 5
Seu saber; bem que preço lhe concedaõ.
Mas ser poeta mediano, he crime,
Que aaõ perdoaò Deuses, nem humanos
H
50
Ut gratas inter mensas symphonia discors,
Et crassum unguentam, et Sardo cum melle papaver
Offendunt ; poterat duci quia coena sine istis ;
Sic animis natum inventunique poema juvandis, 305
Si paulum à summo discess.it, vergit ad imum.
Ludere qui nescit, campestribus abstinet anuis : índoctusque pila;, discive, trochive, quiescit ; Ni spissa? risum tollant impune corona?. Qui nescit, versus tamen audet íingere. Quidni ? 3 10 Liber et ingenuus, praesertim census equestrem Summam nummorum, vitioque remotus ab omni. Tu nihil invitâ dices faciesve Minerva, Id tibi judicium est, ea mens. Si quid tamen olim
$1
Tal offende no meio de li uni banquete A discordante orchestra, o cheiro torpe 470
De hum perfume nocivo, tal enjoa Insípida ptisana entre os manjares Quanto disgosta a poesia insulsa : Que em lugar d'encantar almas sensíveis Descai por força ao mais rasteiro ponto 1 7 5
Se naò s'elleva ao ponto mais subido.
Quem naò sabe esgrimir nas Mareias lutas Cautelozo das armas se desvia : Quem, ignora nos jogos, a destreza A pela, o disco, a argola naò comete ; 450
Teme os que à roda observaõ, teme a mofa ; Mas, sem saber, empreude fazer versos. E por que naò ? . . . Se he livre, e bem nascido ; Se tem rendas, e vive nobremente ? . . . Se he cavalheiro, honrado, e mui polido t 4s.í
Mas tu mancebo ! tu tens muito seno». Engenho claro, para emprender coizas Que do próprio talento, naò saò íiíhas.
52
Scripseris, in Metii descendat judieis aures, 315
Etpatris; et nostras; nonumque prematur in aiiiium. Membranis intiis positis, delere licebit Quod uon edideris. Nescit vox missa reverti. Ignotum Tragicae genus iuvenisse Camoenae Dicitur, et plaustris vexisse poemata Thespis, 320 Quae canerent agerentque peruneti fsecibus ora. Post hunc personse pallaeque repertor honesta; JE^chyius, et modicis instravit pulpita tiguis ; Et docuit magnumque loqui, nitique cothurno. 325 Successit vetus his Comoedia, nou sine multa Laude, sed irj vitium libertas exeidit, et vim Dignam lege regi : lex est accepta : chorusque
53
Quando a Musa te chame e tente a veia, Em querendo escrever, consulta Metia 490
A mim, ao illustre pai, expoê as obras.
Por dez annos fechado, esteja o livro Assim podes polir os teus escritos, Antes, que os julgue, o publico severo. As palavras naõ voltaô, quando escapao. 4^5
Dizem, que Thespis foi na prisca idade, Inventor da tragedia, e que sem gosto Tingio de mosto, as faces dos actores : Q.u em carros tranzitavaò, repetindo Seus poemas informes, ou cantando.
Eschilo depois veio, eos seus vestindo 500
A mascara lhe deu ; armou theatros Ensinou-lhe a falar, com dignidade E a segurar os pés, no' alto cothurno.
Veio a antiga comedia succeder-lhe Com grande applauso ; mas com tal soltura 505
Que foi precizo, reprimir-lhe o voo, E a h y vedar, o seu nocivo excesso.
I
/
54
Turpiter obticuit, sublato jure nocendi.
Nil intentatum nostri liquere poetas, Nec minimum meruere decus, vestigia Graeca 330 Ausi deserere, et celebrare domestica facta: Vel qui pretextas, vel qui docuere togatas. Nec virtute foret clarisve potentius ai mis Quàm linguâ Latium, si uon offenderet unum Quemque poetarum limae labor, et mora. Vos ô 335 Pompilius sanguis, carmen reprehendite, quod non ^J ulta dies et muita litura coercuit, atque Perfectum decies non castigavit ad unguem.
Ingenium mísera quia fortunatius arte Credit, et excludit sanos Helicone Poetas 34Q
Demociitus, bona pars non ungues ponere curat, Non barbam ; secreta petit loca ; balnea vitat.
J.)
E náô podendo corromper a scéna
Emudeceu envergonhado o coro. 010
Tentarão nossos vates, e com gloria Quanto he possível, sem seguir o trilho Servilmente, que os Gregos lhe mostrarão. Bastarão lhe os assumptos, go Romanos; E talvez fosse o Latium taõ famoso 3 1 5
Nas Iettras, qual brilhou sempre nas armas, Se o trabalho da lima, se a demora Naò fosse taô difficil aos Poetas Vos raça de Pompilio sede austeros : Nao aproveis jamais esses poemas .520
Que naò apura o tempo, a lima, o gosto, Que naõ forao dez veses, castigados.
Se Demócrito crê que he nullo o estudo E que o engenho só, produz Poetas, Se do Parnaso exclue, o comum senço, Por isso despresaudo tantos a arte Fogem dos homens desgrenhados, tristes, Nunca os banhos frequeutaò, nem se aliuhaõ
56
Nanciscetur enim pretium nomenque Poeta3, Si tribtis Anticyris caput insanabile nunquam Tonsori Licino commiserit. O ego leevus, 345
Qui purgo bilem sub verrii temporis horam. Non alius faceret meliora Poemata. Verum Nil tanti est. Ergo fungar vice cotis, acutum Reddere quae ferrum valet, exors ipsa secancli. Múnus et officium riil scribens ipse docebo : 350 Unde parentur opes, quid alat formetque Poetam, Quid deceat, quid non ; quò virtus, quò ferat error. Scribendi rectè sapere est et principium et fons. Rem tibi Socrática: poterunt ostendere chartae. Verbaque provisam rem non invita sequentur. 3 55
57
Ao estro entregues, que produz phantasmas.
Na verdade, que assim, fama adquirem 530
E nome de poetas, certos homens
Recuzando a o barbeiro bua cabeça,
Que nem três Antecyras curar podem. Oh que loucura a minha ! pois tempero
Na primavera sempre, o sangue, ea bile. 535
Que poemas sublimes naõ faria?
E milhor que ninguém sendo bilioso.
Naõ vale a pena; aspiro a ser somente A pedra d'amolár, que nao cortando Fará comtudo, com que o ferro corte. 5 10
Sem escrever direi como, s'escreve. Como deve o escriptor juntar seus fundos. Em que consiste a essência de hum poeta: O que serve, ou naõ serve, adonde leva A regra, o gosto, os erros e a ignorância. 515
Clara instrucçaõ, saber, lie fonte, origem D'escritos bons; Socráticas doutrinas Haõde inspirar ideas numerosa?,
58
Qui dldicit pátria? quid debeat, et quid amicis, Quo sit amore parens, quo frater amandus, ethospes-, Q.uod sit conscripti, quod judieis officium, qua± Partes iu bellum missi ducis; ille profecto Reddere persome scit convenientia cuique. 360
Respicere exemplar vitoe morumque jubebo Doctum imitalorem, et veras hinc ducere voces. Interdum speciosa locis, morataque recte Fabula íiullius veneris, sine pondere et arte Valdius oblectat populum, meliusque moratur, 365 Quàm versus inopes rerum, nugaeque canorre. Graiis ingenium, Graiis dedit ore rotuudo Musa loqui, praeter laudem nullius avaris.
59
E as palavras viraõ para expressalas.
Quem sabe quanto deve ás leys, á pátria, 550
Quanto aos amigos ; qual calor no peito
Cria o paterno amor, cria o fraterno ;
Quais da hospedagem sejao os deveres;
Que integridade ao senador compette,
A ao cargo de Juiz, e que talentos õbb
De hum general na guerra exige o estado.
Hábil imitador, a vista estende,
V ivos modellos topa a cada passo.
Contemplaí-lhe a conducta e seus costumes •
Fazei que fallem no seu próprio estylo 5 60
Quando hum assumpto he grato, e que se observaò
Exactamente os caracteres e usos,
Sem arte, graça, ou dignidade escrito
Recreia mais, o publico mil vezes,
Que outros assumptos em pomposos versos õQõ
Correctos, porem nullos, quanto ás coisas.
Tinhaô os Gregos génio, (ficção tiuhaõ Pois a gloria somente, ambicionavaò.
60
Romani pueri longis rationibus assem
Discunt in partes centum diducere. Dicat 370
Filius Albini, si de quincunce remota est Uncia, quid superat ? poteras dixisse, triens : eu, Rem poteris servare tuam : redit uncia : quid fit ? Semis. At haec ânimos aerugo et cura peculi Cúm semel imbuerit, speramus carmina fingi 375 Posse linenda cedro; et levi servanda cupresso ?
Aut prodesse volunt, aut delectare Poetas : Aut simul et jucunda et idónea dicere vitae. Quicquid praecipies, esto brevis: ut cito dieta Percipiant animi dociles, teneantque íideles. 380
Omne supervacuum pleno de pectore manat.
<5l
O juvemi ardor dos nossos hoje
Outros empregos tem, e s^ lhe eusiuaõ 570
A calcular de hum modo prolongado
Como hum ás, em cem partes se divide.
Dise filho d'Albinio, de seis onças Se huma tirais, que resta? — Restaõ sinco. Belamente! com isso estais campando. 575
Adjuntai-lhe huma onça, quanto soma? . . . Sette. . . . Porem passada esse ferrugem Essa paixão do ganho, que envilece NaÕ se pode esperar que fassas versos, Dignos das Musas, dignos de guardar-se 580
Em cofres preciozos de cypreste Nem que no óleo de cedro se preservem.
Poetas querem, ou dár gosto á geute, Ou darnos instrucçaõ, e as mais das veses Instruir, e agradar ao mesmo tempo. 555
S'instruis, sede breve, nos preceitos, Afim que brevemente, vos precebao, Que depressa se aprendaõ, e a memoria
62
Ficta voluptatis causa sint próxima veris :
Nec quodcunque volet, poscat sibi fabula credi :
Neu prausae lamiae vivum puerum extrahat alvo.
Centúrias seuiorum agitant expertia frugis : 385
Celsi praetereunt austera Poemata Rhamnes.
Omne tulit punctum, qui miscuit utile dulci,
Lectorem delectando, pariterque rnonendo.
Hic meret aera liber Sosiis, hic et mare transit,
Et longuui noto scriptori prorogat aevum. 390
♦
63
Os guarde fielmente; quando he muito
Tresborda qual licor, que excede o vaso. 590
Para agradar, precizasse verdade; A ficção verosímil, só contenta. Naõ tem direito a scena dmganar-nos. Nem de arrancar do estômago da maga Viva a creauça, devorada á pouco. H)S
O concelho dos velhos uaò perdoa Os versos que sem frueto se lhe offrocem. E os cavalheiros secios, naõ ih' importaò As peças onde reina a seriadade.
Toca o ponto, o que unir, útil, e doce) 600
O le) tor ensinando, e devertindo Enriquece o livreiro huma tal obra, Passa os mares, a seu author segura Gloria perfeita, fama inalterável.
Viviaõ nas florestas, os humanos, dOr>
Quando Orpheu que era interpetre dos Deu Seu sacerdote ; lhe inspirou piedade Horror do sangue, c d'aiiinento impuro.
0
64
Silvestres homines sacer interpresque Deorum Ccedibus et victu faedo deterruit Orpheus ; Dictus ob hoc lenire tigres rapidosque leonês. Dicíus et Amphion, Tkebanae couditor areis, Saxa movere sono testudinis, et prece blandâ 3 9-5 Ducere quò vellet. Fuit haec sapientia quondam, Publica privatis secernere, sacra profauis; Concubitu prohibere vago, dare jura maritis; Oppida moliri, leges incidere ligno. Sic honor et nomen divinis vatibus atque 400
Carminibus venit. Post hos insignis Honierus T^rtaeusque mares ânimos in Martia bella
65
Daqui, diceraõ, que domara, os tyg^es.
E que acalmava dos Leoés a fúria
Do celebre AmphiaÕ, taò bem julgarão,
Que ao son da iyra, fundador de Thebas
Esta nova cidade, edeficara ;
Que os seus doces accentos, atrahiaõ
As pedras, as madeiras, e esses mesmos (J 1 5
No seu próprio lugar, as colocavaò.
O ser Sábio em tal tempo consistia Em distinguir o bem geral, do próprio, O Sagrado interesse, do profanno, Em quartar a desordem, dos costumes, 620
Fixar dos Hymeneus, as levs suaves ; Edeficar cidades, e nas taboas Gravar as leis, que a sociedade união. Assim ganhar** honra, e nome os ** E seus Tersos divinos se exaltarão.
Apareceu defloii o insigne Homero, EThirteu cujos cantos provoca\aC Os ânimos guerreiros, ao combate]
K
66
Yersibus exacuit : dictae per carmina sortes ;
Et vitae monstrata via est : et gratia regum
Pieriis tentata modis : ludusque repertus, 405
Et longoruni operum tinis : ne forte pudoii Sit tibi Musa lyrae solers, et cantor Apollo. Natura fieret laudabile carmen, an arte, Quaesitum est : ego nec studium sine divite venâ, Nec rude quid prosit video ingenium: alterius sic 41G Altera poscit opem res, et conjurat amice, Qui studet optatam cursu contingere metam, Multa tulit fecitque puer, sudavit et alsit,
\
67
Em verso responderão os Orados
Explicousse a moral n'esta linguagem, 630
Comoveraõ-se os Reis, á voz das Musas ;
A poesia em fin creou Theatros.
Ao lasso cidadão prestou recreio
Calmando das fadigas o cançasso.
Depois de memorar taò dignos factos 635
Quem haverá que tema unir seu canto
A' iyra de Polymnia, á voz dApollo ?
O valor dos poemas de que nasce ? Ha questões ; e duvidaô vulgarmente Se d'arte vem, se vem da Natureza. 640
Sem génio, estudo, ignoro de que serve Nem o que possa, o génio, semo estudo. Mutuamente hum e outro se socorrem, Devem ser no poeta, inseparáveis.
Quanto exercido, esforço, desde a infância 615 Fez quem aspira ao premio na carreira ? O calor suportou, ofrio ; sóbrio, De amor, e Bacho, rejeitou praseres.
68
Abstinuit Venere et vino. Qi.i Pvtliiu cantat
Tibicen, didicit piiú:?, exthnuitque magistrum. 415
N une satis est dixisse ; ego mira poemata pango :
Oecupet extremum scabies : mihi turpe rtlinqui est
Et quod non didici, sauè nescire fateri.
Ut prseco ad mercês turbam qui cogit emendas,
Assentatores jubet ad lucrum ire poeta, 420
Dives agris, dives positis in fcenore uummis.
Si vero est unctum qui rectè ponere possir, Et spondere levi pro paupere, et eripere atris
Litibus implicitum ; mirabor, si sciet inter
Noscere muidacem veiumque beatus amicum. 425
C9
O tocador da flauta, que nas festas D'Apoi.0 Piíhio, :?o!ta os seus acceutos; CóO
YSi antes, por hum mestre castigad >. iVIas os poetas, basta que nos digato. Fassj versos sublimes. Av d'aquelle Que atraz, liça dos outros, e lhe toca O degrau derradeiro nesta escala. Ci5 3
O pejo o vexa, se ultimo se julga; E naò quer com eíTeito convir nunca, Que ignora, e naõ aprende, o que naõ sabe.
Como quem apiegoa, e vender busca Ricas mercadorias; hum poeta 630
De grandes capitais, quintas, palácios, Acossa os lisongeiros, que o rodeao, Ávidos de ginhar, e na esperança De converter em oiro vaõs a^Iaasos. Se alem disso o poeta dá banquetes, 665
Se dá fiança ao gabadui rufiado, Se co a bolsa o tirou de giandc ai ertoj Então difícil he, que acene nunca
70
Tu seu donaris, seu quid donare voles cui,
Nolito ad versus tibi factos ducere plenum
Laetitiae. Clamabit enim, Pulchrè, bene, rectè:
Pallescit super his : ttiaiií stillabit amicis
Ex oculis rorem : saliet tundet pede terram. 430
Ut qui conducti plorant in funere, dicuut
Et faciunt propè plura dolentibus ex animo : sic
Derisor vero plus laudatore movetur.
Reges dicuntur multis urgere culullis,
Et torquere mero, quem perspexisse laborent 433
An sit amicitiâ dignus, si carmina condes,
Nunquam te fallaut animi sub vulpe latentes.
71
Qual he o adulador, qual he o amigo.
Se quizereis brindar alguém, sentido ! . . 6 70
Naõ deveis ler lhe entaõ os vossos versos, Se aecaso alvoroçado os dons espera Absorto exclamará, que obra divina ! Extático, e de gosto, enternecido, Hade chorar e rir, bater as palmas. ôfã
Estes saò como aquellas aquém pagaô Para chorar nos funerais pomposos, E chorão mais, que o verdadeiro arlictu.
Disem que os reis, provocaò nos banquetes Os convidados a esgotar os copos A faser honra aos vinhos generosos ■ Tentando assim a incauta língua a ponto, De revelar do animo os arcanos. Naò vos deicheis lograr, fasendo versos, A malícia temei; que se disfarça ^bi
A raposa voraz, que a toca esconde : Indagai no louvor o que he sincero.
Quando alguém a Quinlilio consultas a
72
Quintilio si quid recitares, Corrige, sodes,
Hoc, aiebat, et hoc : meliús te posse negares
Bis terque expertum frustra; delere jubebat, 440
Et male tornatos incudi reddere versus.
Si defendere delictum, quàm vertere, mailes;
Nullum ultra verbum aut operam insumebat inanem,
Quin sine rivali teque et tua solus amares.
Vir bónus et prudens versus reprehendet inertes, 445
Culpabit duros, iucomptis allinet atrum
4
Transverso calamasiguum; ambitiosa recidet Ornamento ; parum ciai is lucem dare coget ; .Arguet ambiguè dictum; mulauda notabit:
73
Nas obras apontando ; lhe disia,
Isto, crede-me, exige que Remende 600
Nao he correcto aqui, mas se a resposta
Contras opunha, e claro demonstrava
Que era impossível melhorar o objecto,
Que três veses, e mais, inutilmente
Se trabalhara; . . . instava que riscassem, 6QS
Que de novo os maus versos aleijados
Na bigorna com forca os martelassem.
Recusavaõ? . . Entaõ emudecia,
A seu maligno fado os entregava
Era inútil tomar maior trabalho, 700
Namorados de si achava acerto
Que sem rival, a si se idolatrassem.
O homem bom, o sábio reprehende Os versos frouxos, e reprova os duros Corrige aquelles nimiamente ornados; "06
Quer mais clareza, no sentido escuro E firme expulsa equivocas palavras.
Implacável serei, novo Aristarco
74
Fiet Aristarchus, nec dicet, cur ego amicum 450
Offendam in nugis ? Hcu nuga* seria ducent In mala derisum semel exceptumque sinistre.
Ut mala quem scabies, aut morbus regius urget, Aut fanaticus error, et iracunda Diana ; Vesanum tetigisse timent fugiuntque poetam, 455 Qui sapiunt : agitant pueri, incautique sequuntur. Hic dum sublimes versus ructatur; et errat, Si veluti merulis intentus decidit auceps In puteum foveamve ; licet, Succurrite; Iongum
75
Naò heide hir, por poupar os meus amigos,
Perdoar bagatelas, intendendo . 7 10
Que por taõ pouco he lastima arligilo3.
Tais bagatellas muito prejudicaõ;
Se ao publico se expõe provocaõ riso.
Como quem foge a peste, e que se aparta De hum homem ja tocado do contagio : 715
Como quem teme as fúrias, que perseguem, Aquelles, que os remorsos desatinaõ. Qual se desvia de hum, que perde o senço E que incurso na cólera de Hecaíe Maniaco labuta entre phantasmas; Tais se retiraò racionais humanos De quem toma a paxaõ de fazer versos. Os rapazes porem, na rua o seguem E delle zombaô sem maior cautélía Em quanto furioso insulta as Musas '-2i
St u* hvnmos majestosos recitando. Mas se sem tino cai nhuma cisterna Ou se despenha de huma rebanceira
76'
Clamet, Io eives ; uon sit qui tollere curret. 460
Si quis curret opem ferre, et demittere funem; Qui seis, an prudens huc se dejecerit, atque Servari nolit? dicam. Siculique poeta Narrabo interitum. Deus immortalis haberi Dum cupit Empédocles, ardentem frigidus ^Etnam Insiluit. Sit jus, liceatque perire poetis. 466
Invitum qui servat, idem facit occidenti. Nec semel hoc fecit ; nec si retractus erit, jam Fiet homo, et ponet famosae mor tis amorem.
77
Qual caçador que espera apanhar merlos
Por mais que exclame, . . . Cidadãos socorro! 730
Deichaio, la ficar. Pois se quizerem
Huma corda lançar-lhe por piedade
Eu dicera, quem sabe, se elle mesmo
Quer que o tirem de lá? e se esse salto
Naò foi deliberado, heróico empenho. . . . 73 i
Citarei a aventura de hum poeta Que na Sicilia deu tao grande brado
Para ser invocado como os Deuses Empédocles saltou nas chamas do Etna. O juz naõ disputemos a hum poeta f 10
De morrer sem disêr adeus á gente. Se quiz morrer, salvalo, he darlhe a morte. Escorregou mil veses, nao he esta A primeira; se o tirão deste passo Nem por isso, a inania hade passar-lhe; 715
A paixão d'alcançár, morte famosa. E quem sabe este mal donde lhe nasce ? Se profanou de hum pai as frias cinzas
78
Nec satis apparet, cur versus factitet: utrum 470 Minxerit in pátrios cineres, an triste bidentai Moverit incestus : certè furit, ac velut ursus, Objectos caveae valuit si frangere clathros, Indoctum doctumque fugat recitator acerbus. Quem vero aripuit, tenet occiditque legendo 475
Non missura cutem nisi plena cruoris hirudo.
79
Ou se pisou lugares consagrados
Pellos raios, que vibra a maõ de Jove. 7 50
Sabemos, so que he Louco, isso nos basta.
A o velo cuidareis que hum urso vedes,
Que da toca quebrou as férreas barras,
Tal he quando, implacável nos repete
Os versos, com que espanca o sábio, o néscio. 755
Infelix o que apanha, naò o Larga
Sem o esfalfar, relendo seus escritos,
Sanguechuga cruel, que nao despega,
Sem se fartar do sangue, de quem morde. 759
ESSAIO SOBRE A CRITICA.
POR A. POPE.
M
AN
ESSAY ON CRITICISM
BY ALEXANDER POPE.
'Tis hard to say if greater waiit of skill
Appear in writing or in judging ill ;
But of the two, less dangVous is th' offence
To tire our patience than mislead our sense :
Some few in that, but numbers err in this, 5
Ten censure wrong for one vho writes aniiss;
A fool might once himself alone expose ;
Now one in verse makes many more in prose.
'Tis with our judgments as our watches, none Go just alike, yet each believes his own. 10
Id poets as true genius is but rare, True taste as seldom is the critic's share ; Both must alike from Heav'n derive their light, These bom to judge, as well as those to write.
ESSAIO SOBRE A CRITICA.
POR A. POPE.
Nao sei dizer qual mostra menos arte
Se quem escreve mal, se quem mal julga:
Eutr' ambos menos risco ha menos damna
O que me cança que esse que m'engana.
Dos primeiros ha poucos, muitos destes. 5
Por hum que escreve mal, dez mal censuraÕ;
Hum néscio a si somente expõe rimando,
Mas este em verso, vale dez em prosa.
Como os relógios saõ nossos juizos Nenhum vai certo, e todos crêm no próprio. 10
No vate engenho genuino lie raro: He mais raro entre os criticos o gosto. Huns e outros do céo, precizaò luses; Criticos nascem, bem como os poetas.
84
Let such teach others who themselves excel, 15
And censure freely who have written well. Authors are partial to their wit, 'tis true, Eut are not ciitics to their judgment too?
Yet if we look more closely, \ve shall fiud Most have the seeds of judgment in their mind: 20 Nature affords at least a glimmViug light; The lines though touch'd but faintly are drawn right : But as the slightest sketcb, if jitéfty trac'd, Is by ill-colouring but the more disgrac'd, So by false learning is good sense defac'd : 25
Some are bevvilder'd in the maze of schools/ And some made coxcombs N ature meant but fools. Tn search of wit these lose their common sense And theu turn critics in tbeir own defence: Each burns alike who can or cannot write, 30
Or v ith a rival's or an eunuch's spite. Ali fools have still an itching to deride, And fain would be upon the laughing side.
8.)
Os excellentes só, outros ensinem : E sò quem bem compõe, livre censure.
Authores parciais do próprio génio Pode haver ; he verdade, mas he menos Parcial do que opina, quem crilica:
Se de perto observar-mos, acharemos 20
Que da critica o germe, n'alma existe, Certo Clarão dispende a naturesa ; Linhas ligeiras traça, mas direitas Esboço' ténue porem bem traçado Que se esperdiça mal iliuniinado. 25
Falso saber, bom senso desfigura No laberinto das escolas quantos Desvairando se perdem ! quantos outros Que a naturesa fes tolos somente Presumindo de si mais asnos ficao? 30
Em busca do saber a rezaò perdem, E por disculpa em críticos, se tornaò.
Igual fogo os agita os inceudea Ou possa?, ou naò possaõ, sempre escrevem
86
If MsBvius scribble in Apollb's spite,
There are who judge still worse than he can write. 35
Some have at first for wits, then poets, past, Turu'd critics next, and prov'd plain fools at last. Some neither can for wits nor critics pass, As heavy mules are neither horse nor ass. Tliose half-learn'd witliugs, num'rous in our isle, 40 As ha]f-form'd insects on the banks of Nile ; Unfinish'd things, one knows not what to call, Their geueration 's so equivocai; To tell them would a hundred tongues require, Or one vain \vit's, tbat might a hundred tire. 45
But you who seek to give and merit fame, And justly bear a Critic's noble name, Be sure yourself and your own reach to know, Hovv far your genius, taste, and learning go; Launch not beyond your depth, but be discreet, 50 Aud mark that point where sense and dulness meet.
87
Co a raiva de hum rival, oa cõ ciúme 35
De hum custodio das bellas do serralho. Tem comichão d^scamecêr os tolos; De estar da parte de quem ri; ou ladra.
Se Mevio escreve contra o jus d'Apollo Ha quem julgue, peor, do que elle escreve. 40
Alguns antes de serem vates, forao Por homens, de juizo reputados, Deraõ-se á critica, e asnos ser, provarão.
Como as mulas, nem asnos nem cavàllos Outros nao saõ sensatos, nem censores. 45
Esses pedantes, semi sábios, praga Que em cardumes a bafaô nossas ilhas ; Quais nas margens do nilo esses insectos Que encontramos informes incompletos De equivoca estructura. Ninguém sabe 50
Que nome dar a tantas meias coisas : Nomealas; requer humas cem linguas: Mas a de hum tolo, háde estafar cem homens
Oh vòs que buscairs dar, merecer fama,
88
Nature to ali things fix'd the limits rit, And wisely curb'd proud mai/s pretending wit. As ou the land while here the ocean gains, In other parts it leaves wide sandy plains; 55
Thus in the soul while memory prevails, The solid powV of understauding fails; Where beams of warna imagination play, The mernory's soft figures melt away. One scieuce only will one genius íit; 60
So vast is art, so narrow human wit: Not only bounded to peculiar arts, But oft' in these confiVd to single parts. Like kings we lose the conquests gaind before, By vain ambition still to make them more: 65
89
Alcançar de censor o nobre nome oò
3
Avistai os lemites; athe donde
O génio, o gosto, e saber vosso chega.
Naõ vos lanceis alem; sede prudentes:
Fixai bem esse ponto, em que s'encontraõ
Senso e tolice, transgredindo a meta. 60
As coisas tem lemites próprios, todas; Com os quais sabiamente a naturesa Quebra a esperteza van do prezumido.
Bem como em terias onde o mar ganhando Deixa areais estéreis n'outras charcos 6j
N'alma, adonde a memoria predomina O poder do intellecto desfalece.
Da memoria as espécies brandas fogem Se a fantasia cálida vaguea.
Huma sciencia, pede hum génio inteiro 70
Taõ vasta he arte, e curta a mente humana Limitado naõ só a certas artes Mas nessas mesmas, só capaz de partes. Perdemos, como os reis, essas conquistas
N
90
Each might his sevYal province weiTcommand, Would ail but stoop to what they understand.
First follovv Nature, and your judgment frame By her just standard, w hich is still the same : Unerring nature! still diviuely briglit, 70
One clear, unchang'd, and universal light, Life, force, and beauty, must to all impart, At once the source, and end, and test, of art. Art from that fund each just supply provides, Works witbout show, and without pomp presides: 75 Tn some fair body tinis th' informing soul Wiih spirits feeds, and vigour fills the whole; Each motion guides, and ev'ry nerve sustai ns, Itself unseen, but in th' effects remains. Some, to whom Heav^i in vvit lias been profuse, 80 Want as much more to turn it to its use; For wit and judgnient ofteu are at strife, Thougli meant each otber's aid, like man and wife.
91
Que fizeraò vaidosos, só guiados 75
Pella van ambição de fazer muitas.
Manda bem cada qual sua provinda Se se accommoda áquillo só, que intende
Pellos marcos, que poz a naturesa
Formai vo880juiso, segui esta; 80
He sempre a mesma, certa invariável,
Com luz universal em tudo brilha,
Vida, força, e belesa nos reparte
Que saò origem, fim, e prova d'arte.
Esta só, deste fundo se alimenta £j
Perzide às obras simples, e singelas.
Assim n'hum corpo béllo huma alma sabia
Nutre d'espirito e vi^or o todo,
Sustenta o nervo, guia os movimentos
Naò se vê, nos efteitos se percebe. 00
Alguns aquém o ceó, deu muito engeuho Tanto mais devem consultalo atentos,
O juiso e a rezaò as vezes brigão
intentando ajudar-se; as.sim duputao
92
'Tis more to guide than spur the Muse's steed, Restrain his fury, than provoke his speed : 85
The winged courser, like a gen'rous horse, Shows most true mettle when vou check his course. Those Rules of old, discover'd, not devis'd, Are Nature still, but Nature methodiz'd ; Nature, like liberty, is but restrain'd 90
By the same laws which first herself ordain'd.
Hear hovv learn'd Greece her useful rules indites, When to repress and when indulge our flights : High on Parnassus' top her sons she show'd, And pointed out those arduous paths they trod ; 95 Held from afar, aloft, th' immortal prize, And urg'd the rest by equal steps to rise. Just precepts thus from great examples giv'n, She drew from them what they deriv'd from Heav'n.
93
Hum marido, e molher, se ambos governaõ. 95
Nao quer esporas o cavallo alado A rédea basta, e quando a musa corre Contenha a fúria, mas provoque a pressa. Pégaso qual ginete generozo Mais brio mostra, se o reprime o freio. 100
S'dò legou, descobrio a antiguidade Essas regras que estão na naturesa. Saõ natureza, o methodo a restringe Bem como se restringe a liberdade, Co as mesmas leys, que a liberdade cria. 105
Observai como a sabia Grécia indica As suas úteis regras; como, e quando Reprimir, animar, se deve o vòo.
Do tope do Parnaso aos olhos mostra As difficeis veredas que trilharão. 1 10
Co's prémios imortais do alto acena Força a subir esses degraus, qinni tome : Tira preceitos só de exemplos grandes E delles colhe, o que elles do ceó colhem.
94
The geinous critic fann'd the poet's fire, 100
And taught the world vvith reason to admire.
Theii Criticism the Muse's handmaid prov'd,
To dress her chaims, and make her more belov'd ;
But following vvits from that imentiou síray'd;
Who could notwin the mistress \voo'd themaid; 105
Against the poets their own arms they turn'd,
Sure to hate most the meu from whom they learn'd.
So modern 'pothecaries, taught the art
By doctors' bills to play the doctor's part,
Bold in the practice of mistaken rules, 1 10
Prescribe, apply, and call their masters fools.
Some ou the leaves of aucient authors prey ;
Nor time nor moths e'er spoiFd so much as they:
Some dryly plain, vvithout Invention's aid,
Write dull receipts how poems may be made; 115
95
O generoso critico, ao poeta 1 \õ
Somente abana o fogo; ao mundo eiisiim A louvar com rezaò, o que he louvável Serve a critica á musa de creada Que a veste, adorna faz parcer mais bella. Mas se desta intenção alguém se aparta, Se corteja a creada, e deixa a dama ; Se as armas virão só contra os poetas, Aborrecendo assim quem os ensina, Saõ como os boticários, que estudando A sciencia, que tem, pellas receitas O papel de doutores reprezentaõ; Atrevidos na pratica dos erros Receitaô, mataõ e dizem mal dos mestres. Alguns, tasquinhaò, roem folhas velhas Nem o tempo, nem traç a destrõe tanto. Privados duivençaò, na insulsa forma De planos pecos, outros, nos fabi k Receitas tolas de compor poemas. De fofa erudição, fazendo alarde
96
These leave the sense their learning to display, And those explain the meaning quite away.
You then whose judgment the right course vvoulef- stecr, Know weli each Ancients proper character; His fable, subject, scope in ev'ry pnge; 120
Religion, country, genius of his age : Without all these at once before your eyes, Cavil you may, but never criticise. Be Homer's works your study and delight, Read them by day, and meditate by night; 125
Thence formyour judgment, thenceyourmaxims bring, And trace the Muses upward to their spring. Still with itself compar'd tíis text peruse; And let your comment be the Mantuan Muse.
Wbfcii firstyoung Maro in his boundless mind 130 A nork t' outlast immortal Rome desigud,
97
Põe de parte o sentido, quando explicao 135
Ou de tal modo explicao, que este foge.
Vos cujo entendimento bem navega Iulgai bem dos antigos o caracter Em cada folha discerni com gosto A fabula o assumpto, e fim preposto. 140
Religião, paiz, génio da idade, Sem ter nisto nTium tempo os olhos fictos Invectivar podeis; criticar nunca.
Vosso estudo, e deleite as obras sejaò Do vate Homero, do parnaso gloria 145
Ledeo de dia, á noite meditaio; Por elle modelai vosso juiso, Tirai máximas delle, que vos levem Até a origem da castalia fonte,
Lede, relede o texto, comparaio \J{j
Comsigo mesmo, e logo depois seja A mantuana musa seu comménto.
Quando na mente imménsa o moço Maro Primeiro dezignou obra taò rara
O
...
Perhaps he seem'd above the critic's law,
And but from Nature's fountains scornM to draw :
But when t* examine evVy part he came,
Nature and Homer were, he found, the same. 135
Conviuc'd, amaz'd, he checks the bold design
And rules as strict his labour'd work confine,
As \í the Stagirite o'erlook'd each line.
Éí
Learn hence from ancient mies ajust esteem;
To copy Nature is to copy them. 140
Some beauties yet no precepts can declare, For there's a happiness as well as care. Music resembles poetry; in each Are nameless graces which no methods teach, And which a master-hand alone can reach. 145
09
Que havia durar mais, que a immortál Roma 155
Parecia talvez que despresaudo
Da critica os preceitos ; só queria
As fontes esgotar da natureza:
Mas depois quando vio, parte por parte
O que tinha composto, e a gentileza l60
Vio, que era o mesmo, Homero e natureza.
Convencido; o desígnio audaz reprime
Estrictamente às regras .se conforma
E a trabalhoza empreza continua
Bem como se prezeute o Estagirita 165
Atténto prezedisse a cada linha
Ajusta estima das antigas regras D'aqui se aprenda natureza, imita Só quem as segue, quem imita Homero.
Bellesas ha que as regras naò declaiaò, 17U
Que nascem da ventura, e de cuidado. Musica e poesia se assemelhaò ; Graças sem nome e sem lições tem ambas Que só atinge maõ de mestre, às vezes.
100
If, where the rules not far enough extend,
(Since j ules were made but to promote their end),
Such lucky licence answer to the full
Th' intent pi opos'd, that licence is a rule.
Thus Pegasus, a nearer vvay to take, 150
May boldly deviate from the common track.
From vulgar bounds with brave disorder part,
Aud snatch a grace beyond the reach of art,
Which, without passing through the judgment, gains
The heart, and all its end at once attains. 155
In prospects thus some objects please our eyes,
Which out of Nature's common order rise,
The shapeless rock, or hanging precipice.
Great wits sometimes may gloriously offend,
And rise to faults true critics dare not mend. 160
But tbough the Ancients thus their rules invade,
(As kings dispense with laws themselves have made),
Modems, beware! or if you must offend
Against the precept, ne'er trausgress its end;
101
Se onde as regras naõ chegaô quanto basta 175 (Pois saõ methodo só de encher assumptos) Huma Diz licença corresponde, Ao intento ; entaõ hé regra a licença. Pégaso assim para encurtar caminho Foge atrevido da trilhada estrada 1 - 0
Do limite vulgar audaz se affasta E ganha graça além do alcance d'arte; A qual sem respeitar censuras vence Os corações; e chega ao fim de hum salto.
Fora da ordem natural das coizaá ] -j
Algumas ha de que o prospecto agrada ; Informes rochas, precipicios, grutas ; Grandes génios, também erraõ com gloria Fazem erros que a critica respeita. Mas se os antigos às leys próprias faltaõ Como reis, que revogaõ leys, que fazem; Vos modernos, sentido! se he preciso Peccàr contra o preceito, seu rim sempre Vos esteja presente, em transgredindo :
102
Let it be seldom, and compelPd by need; 165
And have, at least, tbeir precedent to plead. The eritic else proceeds vvithout remorse; Seizes your fame, and puts his laws ia force.
I knovv there are, to vvhoae presumptuous thoughts Those freer beauties, ev'n in them, seem faults. 170 Some figures monstrous and mis-shap'd appear, Consider'd singly, or beheld too near; Which, but proportion'd to their light or place, Due distance reconciles to form and grace. A prudent chief not always musf display 175
His pow'rs in equal ranks, and fair array, 13ut with th' occasion and the place comply,
Conceal his force, nay seem sometimes to fly.
Tliose oft' are stratagems which errors seem ;
Nor is it Homer nods, but \ve that dream. 1 80
Still green with bays each ancient altar stands
Above the reach of sacrilegious hands,
105
Sejaò raras as vezes, e torçadas; 19*
Justificadas por exemplos grandes
De outra sorte, sem freio, sem remorso
Da vossa fama, a critica se apossa
Prosegue, e suas leys com força allega.
Bem sei que alguns com prezumida iuea 'l')Q
Esses rasgos sublimes erros chamao ; Que as figuras ao perto, ou destacadas Monstros e informes coisas lhe parecem As quais no seu lugar e luz expostas A devida distancia concilia Cò a forma bélla, graças, e harmonia. Nem sempre dezenvolve hum chefe sábio Igualmente nos rangs poder e arreio
Com seu tempo, e lugar os proporciona
Estratagemas ha que erros parecem £10
Nao cabeceia Homero, nós sonhamos
De louros verdes iuda ornados vemos
Os antigos aliares; naõ llic chega
N cm Saç/ilfg . mao, nem vuiáz too
104
Secure from flaraes, from envy's fiercer rage,
Destructive war, and all-involving age.
See from each clime the learn'd their incense britig [
Hear, in all tongues consenting paeans ring! 186
In praise so just let ev'ry voice be joinM,
And fill the general ehorus of raankind.
Hail, Bards triumphaiit! born in happier days ;
Immortal heirs of universal praise ! 190
Whose honours with increase of ages grow,
As streams roll down, enlarging as they flow ;
Nations unborn your mighty name shall sound,
And vvorlds applaud that must not yet be found!
O may some spark of your celestial fire, 195
The last, the meanest, of your sons inspire,
(That on weak wings, from far, pursues your flights ;
Glows while he reads, but trembles as he writes),
10.5
Da cólera feroz, da inveja izentos, ^15
Da guerra e tempo gastador, seguros.
Vede os sábios, que vem trazendo incensos
De cada clima os paeans aprovadores,
Atentos escutai, nas línguas varias,
Ressoe em cada vós taõ justo aplauso, 280
E do género humano o coro se 'encha.
Salve ! oh bardas sublimes triumphantes Que nascesteis em dias mais ditosos. Herdeiros immortais do geral premio Cujas honras co' tempo vaS crescendo Wô
Como cngrossaõ torrentes, que se augmentaò A medida que as terras vaõ lavando. Vossos nomes potentes, haò-de ouvilos Nações que haò-de nascer ; haòde aplaudilos Mundos que inda naò foraÒ descobertos. CJO
Desse fogo celeste huma faisca Venha inflammar a débil, triste Alcipe, Que adejando de longe quer seguira Q-ie ai de quando vos lè, treme sVscreve
P
106
To teach vain wits a science little known,
T" admire superior sense, and doubt their own! 200
Of ali the causes wliich conspire to blind Man's erring judgrnent, and misguide the mind,
What the weak head with strongest bias rules,
Is pride, the never-failing vice of fools.
Whatever Nature lias in worth deny'd, 205
She gives in large recrnits of needful pride : For as in bodies, thus in souls, we find What wants iti blood and spirits, swelFd with wind: Pride, where wit fails, steps in to our defence, And fills up ali the mighty void of sense: 210
U once right reason drives that cloud away, Truth breaks upon us with resistless day. Trust not yourself ; but your defects to know, Make use of ev'ry friend — and ev'ry foe.
107
Tara ensinar a os génios prezumidos
A sciencia, que pouco se conhece
D'apreciar talentos supriores.
E com modéstia duvidar dos próprios.
Das causas todas, que a cegar, conspiraõ
A mente errante, e a desgarrar o senso; 2V)
A que domina mais cabeças fracas
He soberba, dos tollos vicio certo.
Quanto em mérito nega a natureza
Suprem remendos de precizo orgulho.
Assim como nos carpos, n'alma achamos 246
Que onde espirito e sangue falta, ha vento.
Trepa a soberba onde o juiso he nullo.
E se deffeude enchendo os vaõs que encontra:
Se a íesao chega e este vapor dissipa,
Sobre nós desce, e rompe o dia claro <200
Da verdade, com luz irresestivel.
Naõ nos fiemos de nòs mesmos, quando
Quisermos descobrir nossos detYeitos
Consultemos amigos, e eoimigos,
108
A little learning is a daug'rous thing ; 215
Drink deep, or taste not the Pierian spring: There shallow draughts intoxicate the braiu, And drinking largely sobers us again. Fir'd at first sight with \vhat the Muse imparts, lu fearless youtb we tenipt the heights of arís, 220 While, from the bounded levei of our mind, Short vievvs we take, nor see lhe lengths behind; But more advanc'd, behold with strange surprise, Kew distant scenes of endless science rise! So pleas'd at first the to\\'ring Alps we try, 0.9.5
Mount o'er the vales, and seem to tread the skyí Th' eternal snows appear already past, And the liist clouds and mountains seem the last: But, those attain'd, we tremble to survey The growing labours of the lengthened way; 230 Th' increasing prospect tires our waudVing eyes, Hills peep o'er hills, and Alps on Alps arise!
109
Saciaivos na fonte das camenas 2\>5
Ou naõ proveis das suas aguas nunca O miolo embriagaõ curtos goles, Só bebendo a fartar a rezaõ toma.
Sem medo, a mocidade os altos d'arte Tenta logo, que a musa a favorece Quando ao nivel de hum animo pequeno
Nem vê ao longe, nem o que atraz tica.
Se se adianta mais, com pasmo admira
Novas scenas distantes sem limite
Que a sciencia levanta, e vai mo>tranuo. C(>5
Assim primeiro, cometendo alegres
Os turriticos alpes, nós cuidamos
Pizár o céo, por ter vencido bum valle,
Que a neve eterna ja findou, e as nuvem*.
Montes primeiros últimos julgamos '270
Porem clu gando lá susto nos ganha
Cresce o trabalho estendesse o caminho,
Os vagabundos olhos naò descançaò No crescido prospecto que aprezenta
110
A perfect judge will read each work of wit AVith the same spirit that its author writ; Survej the whole, nor seek slight faults to find 235 Where Nature moves, and i apture v\ ai ms the miud ; Nor lose for that malignant dull delight, The gen'rous pleasure to be charrrTd vvith vvit. But in such lays as íieither ebb uor flow, Correctly cold and regularly low, 240
That shunning faults, one quiet tenor keep;
We cannot blame indeed — but we may sleep. In vvit, as nature, what affects our hearts
Is not th' exactness of peculiar parts:
Tis not a lip, or eye, we beauty call, 24 ò
But the joint force and full result of ali.
111
Oiteiro sobre oiteiro, alpe sobre alpe
Hum perfeito juis, hade ler sempre Aquellas obras, que produs o engenho No espirito do mesmo author que escreve : As faltas naõ lhe explora, o todo observa ; E por esse maligno, e vaõ deleite Que os reparos inspira ; nunca troca O prazer generoso d'encantar-se Co' as bellas piodueçoes do engenho alheio.
Mas em versos, sem fluxo nem refluxo Correctamente frios, sempre baxos, C90
Que evitao erros, sem tropeço murchaõ, Naõ ha que criticar. . . . Dormir podemos.
O que em juízo, como em natureza Mais toca os corações sorprende as almas, Naõ consi-te na exactidão das partes. 295
Naõ chamamos belleza a hum beiço a hum olhos ; A força junta, o pleno resultítdo Das partes todas constitue o béllo.
Assim (mando hum zimbório bem lançado
112
Th us when \ve view some well-proportion'd dome, (The world's just wonder, and even thine, O Rome !) No single parts unequally surprise, Ali comes united to th' admiring eyes ; 250
No monstrous height, or breadth, or length, appear ; The whole at once is bold and regular.
Whoever thinks a faultless piece to see, Thinks what ne'er was, nor is, nor e'er shall be. In ev'ry work regard the \vriter's end, 255
Since none can compass more than they intend ; And if the means be jnst, the conduct true, Applause, in spite of trivial faults, is due. As men of breeding, sometimes men of wit, T' avoid great errors, must the less commit; 260 Neglect the rules each verbal critic lays, For not to knovv some trifles is a praise. Most critics, fond of some subservient art, Still make the whole depend upon a part:
11.3
(Do mundo admiração, e tua oh Roma!) JOO
Vemos com pasmo, parte alguma vemos
O todo unido, apanbaõ nossos olhos:
A monstruosa altura, o comprimento
Nem a larga extençaõ, nos fere a vista ;
O todo regular e audaz, nos pasma. <J 3
Quem sem deffeitos huma, peça espera
Quer impossíveis; sem peusár pretende
O que naõ há, nem haverá nem houve.
O que naõ s'íntentou, ninguém o exija.
Se os meios íoraõ bons, se he saõ, correcto 310.
Mesmo apezár de trtviais defYeitos
He-lhe devido aplauso, aplauso alcance.
Homens d' engenho e os homens bem creados Para evitar as vezes, grandes é: tos Precizaõ cometer erros pequenos, 315
Despresár regras, que em pafcvras mordem, Ignorar bagatcllás, taõ bem vale.
Críticos ha, que escravos (falgom 'arte Fnzem, dependa o todo de huma parte.
Q
114 They talk of principies, but notions prize, 265
And all to one lov'd folly saerifice.
Once on a time, La Mancha's Knigbt, they say, A certain bard encount'ring on the way, DiscomVd in terms as just, with looks as sage, As e'er could Dennis, of the Grecian stage; 270 Concluding all were despVate sots and fools, Who durst depart from Aristotle's rules. Our author, happy in a judge so nice, Produc'd his play, and begg'd the Knight's advice; Made him observe the subject and the plot, 273 The manners, passions, unities; what not ? All which, exact to rule, were brought abont, Were but a combat in the lists left out. " VVhat! leave the combatout?" exclaims the Knisftt, " Yes, or we must renounce the Stagirite;*' 280
115
Tem so noções, mas fallaõ de princípios 320
E á inania que tem, tudo submetem.
Consta, que hum dia o Paladin da Mancha No caminho, encontrou certo Poeta, Com o qual discorreu com tanto aceito, Disse em termos correctos tais sentenças 3L2ô
Sobre o Grego theatro, quais naõ disse Deniz jamais : (conhecedor das artes) Deu por necios e loucos quem se atreve A fugir dos preceitos de Aristotles O nosso author feliz com tal censura 330
Com juis tao perito; ao cavalheiro Huma comedia aprezeutou contente E pedio-lhe submisso seu coucelho. Fas que o entreixo, e que o assumpto observe, As maneiras, paixões as unidades 33o
Tudo, n'huma palavra e mais se houvera Mas, faltava hua justa nesta peça;
Que escuto ! exclama em tuna o cavalheiro, Por que suprime a justa : . . . Sim suprimo
116
4íNot so, by Heav'n!" he answers in a ragc; " Knights, squires, and steeds, must cnter ou tbe stage." " So vast a tLrong the slage can ne'er contain." — " Then build a new, or act it in a plaiu."
Thus critics of less judgment than caprice, 285 Curious not knowing, not exact but nice, Form short ideas ; and offend in arts (As most in manners) by a love to parts.
Some to Conceit alone their taste confine, And glittVing thoughts struck out at evVy Iine; 290 Pleas'd w ith a work where nothing's just or rit, One glaring chãos and wild heap of wit. Poets like painters, thus, unskiH*d to trace The naked nature, and the living grace,
Ill
Ou renuncio as leys do stagerita.— 340
Enraivecido gritta D. Quixote.
" Naõ deve ser assiui; os ceos atesto.
" Os cavalheiros, pagens, urcos, lanças
" Devem enírár na scêna, sem falência." —
Porem naõ cabem lá — Outra construa,
Reprezente n'hum campo, ou bem na rua.
Assim julgaõ censores que possuem Menos bom senso, que capricho e teima. Curiosos e ignaros, pouco exactos Mas melindrosos, simples dilectantes òòO
Formão curtas ideas, a arte offendeni Tanto em maneiras, que em paixão por partes.
Quantos ha, que s'esmeraõ nos conceitos Em cada verso marchetado, estalão, Lustrosos pensamentos; aprezentaõ 355
Nas obras em que nada he próprio he justo, Hum cabos bello, e de juízo, aos montes. Poetas quais pintores, pouco destros Em dt 1 >u\ar correcta m
118
With gold and jewels cover ev'ry part, 295
And hide with ornaments their want of art.
True wit is Nature to advantage dress'd,
What oft' was thought, but ueer so well express'd ;
Something, whose truth convinc'd at sight we tind,
That gives us back the image of our mind. 300
As shades more sweetly recommend the light,
So modest plainness sets off sprightly wit.
For works may have more wit than does 'em good,
As bodies perish thro' excess of blood.
Others for Language all their care express, S05 And value books, as women meu, for dress : Their praise is still, the style is excellent ; The sense tliey humbly take upon coutent. Words are like ieaves ; and where they most abound, ^luch fruit of sense beneath is rarely found: 310
119
A natureza uúa, e as graças viva*
Com doiradura e jóias cobrem tudo.
Os adornos escondem falta d'arte :
Verdadeiro juizo, he natureza
Com garbo, e com ventagem revestida
O que todos pensarão, ninguém dice. 363
O quer que seja, que convence logo
E reproduz a imagem, que está nalma.
Bem como a luz ressalta mais co' a sombi^ Co a singela modéstia, brilha ingenho. Excesso de juizo as obras perde 370
Como excesso de sangue os corpos mata.
Outros na lingua põe todo o cuidado; Estimao livros com > estimao damas Pello traje somente; ■ s -ueccm a ai na.
Gabão assim; o es'*' '»e muito bello Tem dito: e nada coid \c no sentido Seja qual lor, com elie iC contentaõ Saô come as folhas, as palavras, m litas Dos frutos da rez^ò, indiv.;
120
False eloquence, like the prismatic glass,
Its gaudy colours spreads on ev'ry place;
The face of Nature we no more survey,
Ali glares alike, without distinction gay ;
But true expression, like th' unchanging sun, 315
Glears and improves whate*er it shines upon;
It gilds ali objects, but it alters none.
Expression is the dress of thought, and still
Appears more decent as more suitable,
A vile conceit in pompous words express'd, 320
Is like a clovvn in regai purple dress'd :
For diffVent styles with diffrent subjects sort,
As several garbs with country, town, and court.
Some by old words to fame have made pretence,
Ancients in phrase, meie Modems in their sense:
Such labour'd nothings in so strange a style 326
Amaze th' unlearn'd and make the learned smile.
Unlucky as Fungoso in the play,
These sparks with awkward vanity display
What the fine gentleman wore yesterday; 330
121
He como o prisma, huma eloquência falsa, 3J ) Que os seus matizes, sobre tudo espalha Da natureza a face, então, naõ vemos Tudo brilha, he matiz, confuso, e alegre.
Mas ajusta expressão, qual sol constante Melhora, aclara aquillo que alumia Doira os objectos sem que altere a essência. He das ideas traje, a expressão bella Quanto mais própria, tanto he mais decente Mas hum conceito vil, dito com pompa He hum Pelam de purpura vestido: Pois o estylo varea em cada assumpto, Traje ha de corte, campo, e de cidade.
Com termos velhos muitos querem faina Em phrase antigos, moços em bom senso Taõ trabalhoso nada, estranho esl\lo Pasma ignorantes, mas faz rir os sábios. Infeliz qual peralta na comedia Que dezestrado, e presumido intenta Imitár-os casquilhos bem fallantes,
R
122
And but so mimic ancient wits at best,
As apes our grandsires, in their doublets drest.
In words, as fashions, the same rule will hold;
Alike fantastic, if too new, or old :
Be not the first by whom the new are try'd, 355
Nor yet the last to lay the old aside.
But most by Numbers judge a poet's song, And smooth or rough, with theni, is right or wrong: In the bright Muse tho' tliousand cliarms conspire, Her voice is ali tbese tuneful fools admire; 340
Wlio hannt Parnassus but to please their ear, Not mend their minds; as some to church repair, Not for tlie doctrine, but the music there. These cqual syllaMés alone require, Though oft' the ear the open vouels tire; 345
AVhile expletives their feeble aid do join, And ten low vvords ofY creep in one duli line:
123
Aremedár antigos nfeste tempo 400
Fallar como fallavaõ, vale o mesmo
Que tomar por modelo as valias (Tabas
Com que nossos avós, faziaõ secia.
Em termos como em moda a regra he certa.
Fantástica igual mente, se sao novos 40õ
Guardaivos de uzár cedo, e se saò velhos,
Lltnno naõ sejais, para excluilos.
O canto numeroso he quanto basta,
Para muitos julgarem de hum poeia,
Suave ou rude, he mau ou bom, com estes. 410
A musa pode ter mil attractivos
O melomaue, a vóz, he que lhe admira.
Quem pello ouvido, o Pindo, só frequenta Xaò aproveita, he como esses devotos Que as igi«ja> frequentao, pois lhe agrada 410
A musica iuda mais do que a doutrina.
Nau querem mais, que sillaba^ medula.*, liem que abertas vogais cauçem, o ouvido, Quando expressivas nhum mau verso Bjudaò
124
While they ring round the same unvary'd chimes,
With sure returns of still expected rhymes;
Where'er you find " the cooling western breeze," 350
In tbe next line, it " whispers thro' the trees:"
If chrystal streams " vvith pleasing murmurs creep,"
The reader's threaten'd (not in vain) with " sleep;"
Then at the last and only couplet fraught
With some unmeaning thing they call a thought, 355
A needless Alexandrine ends the song,
That,like a woundtdsnake, drags its slovv lengthalong.
Leave such to tune their own dull rhymes, and know
What's roundly smoolb, or languishingly slow ;
And praise the easy vigou r of a line, 360
Where Denham's strength, and WahWssweetness join.
True ease in writing comes from art, not chance,
As those move easiest who bave learn'd to dance.
'Tis not enough no harshness gives offence,
The sound must seem an echo to lhe sense. 365
125
A trepar nelle, dez palavras baxas. 4*20
Em quanto o carrilhão sabido toca
Vem sem falência a rima ja sabida.
Onde acharmos que o Zephiro sóspira,
No que segue, entre as folhas se relha.
Se vai sereno o rio, que abandono
Arrisco o meu leitor a ganhar sono
Mas enfim huma strophe he necessária,
Suprem com certo insulso ditto a idea
Que hum escusado Alexandrino acaba
E qual ferida cobra ali s'estira. 430
Deichalos entoar insulsas rimas E saibamos o que he suave ou frouxo O vigor fácil de hum bom verso amemos, Que á doçura de Waller, junta a for^a Com que Deuhani faz resoar a lyra
Vem d'arte o escrever bem naò vem do acá- Quem aprende a dançar, melhor K move, Naò basta a o verso, ser brando, innoceute O som deve ser eco do sentido
126
Soft is the strain when Zephyr gcntly blovvs, And the smooth stream in smoother numbers flovvs; But when loud surges lat>h the sounding shore, The hoarse, rough verse should like the torrent roar. When Ajax strives some rock's vast weight to throw, The line too labours, and the words move slovv : 37 1 Is ot so, when swiu Camilla scoirrs the plain, Flies oer ih' uiibending corn, and skims along the
main.
Hear how Timotheus' vary'd lays snrprise, And bid alternate passions fali and rise! 375
While at each change, the son of Lybian Jove Novv buins with glory, and then melts with love: Now his íierce eyes with sparkling fury glovv, Novv sighs steal out, and tears begin to flow :
127
He doce o verso, em que o favonio sopra 440
Plácido corre, o numero cadente,
Que o murmúrio imita da corrente.
Mas quando a vaga altiva a praia bate,
Affoito, impetuoso s'incapelle,
Como a torrente rouca o verso atroe. 445
Se com pezadas rochas Ajax tenta Com violência atirar, forceje o verso, Os termos com trabalho vaò nascendo. Naõ assim, se as espigas se naõ vergão
Se as espumas do mar se naò desfazem 450
Quando Camilla rápida passeia.
A Thimoteo escutai nos sons variados
Como acende as paxoes, como as acalma !
Cada modulação cria hum prodigio.
Do Libio Jove o filho, n'aJma sente
Ora hum ardor de gloria, que o devora
Ora de amor hum fogo que o derrete.
Sae1 '!e seus olhos dardos furiosos
Rompem seu peito, os ais seu pranto corre;
J28
Persians and Greeks like turns of Nature found, 3S0
And the world's victor stood subdu'd by sound !
The po\v'r of music all our hearts allow,
Atid vvhat Timotheus was, is Dryden now.
Àvoid extremes; and shun the fault of such,
Who still are pleas'd too little or too much; 385
At ev'ry trifle scorn to take offence,
That always shows great pride, or little sense :
Those heads, as stomachs, are not sure the best,
Which nauseate ali, and nothing can digest.
Yet let not each gay turn thy rapture move ; 390
For fools admire, but men of sense approve :
As things seem large which we through mists descry.
Dnlness is ever apt to magnify.
Some foreign writers, some our own despise ; The Ancients only, or the Moderns prize. 395
129
Gregos e Persas concilia o canto, 460
Ao vencedor do mundo o som subjuga.
E o que Thimoteo foy Driden imita
Fora Bocage que ultrajou fortuna.
Extremos evitai, e as faltas desses
A quem as coizas muito, ou nada agradao, 4dò
Picar-se com qualquer legeiro escarueo
Mostra muita soberba, e pouco senso.
Cabeças, como estômagos, nao prestaõ Se nao digerem nada, se os enjoa Quanto comem por bom ou mau que seja, 470
Naõ he justo taõ bem que extazes cause Qualquer dito jocoso, qual quer phrase. Tolos admirao, mas o bom senso aprova. Entre névoas, avultaõ os objectos; A ignorância engrandece sempre as coizas. 47.*»
Authores estrangeiros se reprovaõ E certos homens só daõ preço aos próprios, Gostaõ de antigos seu?, ou seus modernos; Fazem do engenho monopólio e fingem
S
130
Tbus wit, like faith, by each man is apply'd
To one small sect, and ali are damn'd besidc.
Meanly they seek the blessing to confine,
And force that sun but on a part to shine,
Which not alone the soutbern wit sublimes, 40O
But ripens spirits in cold northern climes;
Which from the first has shone ou ages past,
Enligbts the present, and shall warm the last;
Tho' each may feel increases and decays,
And see now clearer and novv darker days. 405
Kegard not then if wit be old or new,
But blame the false, and value still the true.
Some ne'er advance a judgment of their own, But catch die spreading notion of the Town ; They reason and conclude by precedent, 410
And own stale nonsense which they ue'er invent. Some judge of autliors' names, not works, and then Nor praise nor blame the writings, but the men. Of ali the servile herd, the worst is he That in proud dulness joins with qualitv. 415
131
Que o inundo em trevas ifiguorancia dorme. O sol mesmo, a brilhar forçaò n num canto, Sol, que naÕ so no sul sublima engenhos, Mas que os génios, no frio norte aquesce.
G que brilhou na idade ja passada, Luz na prezente, hade enrlamar vindoiros. 435
Bem que humas vezes cresça outras descaia Que hajaõ mais claros, mais escuros dias.
Pouco importa juízo velho ou novo O falso censurai, louvai o justo.
Quantos ha que uaõ tem juiso próprio! Julgaõ, concluem pello antecedente Cò huma asneira sediça, sem que aomenos Gozem do privilegio dmventala.
Pello nome do auth>r m .idem;
Naõ pellas obras naò, e neste cazo 4<jó
N ao julgaõ dos escritos, mas áo$ hum.
D'este rebanho vil «» mais abjecto Hé quem lota tolice une á nobieza E critico constante u*hum palácio
132
A constant critic at the great man's board,
To fetch and carry nonsense for my Lord.
What woful stuíF this madrigal would be
In some staiVd hackney sonnetteer, or me !
But let a lord once own the bappy lines, 420
Hovv the wit brightens! how the style refines!
Before his sacred name flies ev'ry fault,
And each exalted stanza teems with thought!
The vulgar thus through imitation err; As oft the learn'd by being singular ; 425
So much they scom the crowd, that if the throng By chance go right, they purposely go wrong : So schismatics the plain believers quit, And are but damnM for having too much wit. Some praise at morning what they blame at night ; But alvvays think the last opinion right. 431
A Muse by these is like a mistress us'd, This hour she's idoliz'd, the next abus'd
133
Traz e leva inepcias de hum ministro. 500
Que tal pessa seria huma cantiga
Se hum poeta rafado qual me sinto
A tivesse composto ? Se hum valido
Hum presidente acazo condescende
A dar por sua a quadra, que prodígio! 505
Que raro engenho! que suave estylo!
Ante o nume sagrado os erros fogem
E na strophe sublime ideas fervem.
Erra o vulgo imitando : o sábio, sendo Em tudo singular, tao bem tropeça; 510
Tanto despreza a multidão, que às vezes Vai às avessas, se ella vai direita. Scismatico, dos crentes simples, zomba E á força de juizo se condena.
Apologistas e censores outros 5)õ
De manháa louvao, o que a tarde accusao; Sempre a ultima idea lhe tem conta Trataõ a musa como a incauta dama Que ora idolatraò, e que depois insultaÕ.
134
While their weak heads, like towns imfortify'd,
Twixt scnse and nonsensc daily change their side.
Ask them the cause; they're wiser still, tbey say;
And ;>till to morrovv's wiser than tc-day.
We think our fathers fools; so wise we grow;
Our wiser sons, do doubt, will think us so.
Once school-divines this zealous isie o'erspread; 440
Wlio knew most sentences, "svas deepest read :
Faith, gospel, all seem'd made to be disputed,
And none bad sense enough lo be confuted :
Scotists and Thoinists now in peace remaiu,
Amidst tbeir kindred cobwebs in Duck Lane. 445
If faitb itself bas difFrent dresses worn,
What wonder modes in wit sbould take their turn?
135
Entre senso e tolice vacilantes óCO
Estas cabeça;» dcbeis se parecem
Co' as villas, que nao saô fortificadas
Que a frente e lado, a cada attaque mudaõ.
Perguntai-lhe o porque ? melhor acordo Dizem que tem, e que progressos fazem. 525
Tanto cresce o saber em nós, que tolos Julgamos nossos pais; filhos mais sábios Assim os julgarão, quaudo crescerem. Ja Theologos mil, qual praga hum dia Estas ilhas cobrio; e foraò lidos 530
Comtanto mais ardor, quanto as sentenças Foraõ mais numerosa'?, mais audases. Parecia, que a fé, que os evangelios Só para disputalos existiaõ. Agora em paz Tomistas Scotistas Jazem mortos nas loges dos livreiros Entre as teas d'arranha, traça ou ratos.
Se a fé mesma trajou roupas da moda Que tem, que a moda no juizo impcie:
J ^u
136
Oft', leaving what is natural and fit, The current folly proves the ready wit ; And authors think their reputation safe 450
Which lives as long as fools are pleasM to laugh. Some valuing those of their own side or miud, Still make themselves the measure of mankind : Fondly \ve think we honour merit then, When we but praise ourselves in other men. 455 Pai ties in wit attend on those of state, And public faction doubles private hate. Pride, mal ice, folly, against Dryden rose In various shapes of parsons, critics, beaus ; But sense surviv'd when merry jests vvere past; 460 For rising merit will buoy up at last. Might he return, and bless once more our eyes,
New Blackmores and new Milbourns must arise:
•
Nay should great Homer lift his awful bead, Zoilus again would start up from the dead. 465
W
Pondo departe quauto he próprio e justo, 04O
Mostrando engenho prompto em frioleiras Authores tais suppoem salvos seus nomes Sua reputação segura em quanto Agrada aos asnos, celebrar seus chistes
Ha gentes partidistas, que só amaõ Quem concorda com elles; de si fazem Para o género humano, huma medida A quelles onde a nós, nelles achamos Aprovação, ternura, apreço damos. Estes partidos sao como os do estado, Facçaò publica dobra ódios secretos*
Contra Driden desdém, malícia, orgulho Em formas varias, loucas se levanta, Mas o bomsenso suprevive ás chuffas Ah se voltasse Driden! se beniguo Aos nossos olhos inda se mostrasse, Nasceriao Blakmores e MHboumes, E se de Homero a frente respeitável Levantada do tumulo, se visse;
1
138
Envy wiíl Merit, as its shade, pursue ; But, likc a shadow, proves the substance true; For envy 'd wit, like Sol eclips'd, makes known Th' opposing body's grossness, not its own. When first that sim too pow'rful beams displays, 470 It draws up vapours which obscure its rays ; But ev'n those clouds at last adorn its way, Reflect new glories, and augment the day. Be thou the first true merit to befriend; His praise is lost, who stays till ali commend. 475 Short is the date, alas ! of modern rhymes, And 'tis but just to let them live betimes. No longer now that golden age appears, When patriarch wits surviv'd a thousand years : Now length of fame (our second life) is lost, 480 j^ud bare threescore is ali ev'n that can boast:
139
DVutre os mortos surgirão Zoilos novos; õdO
Seguira a inveja o mérito qual sombra Provando da substancia a realidade.
Génio invejado, he sol quando s'ec!ipsa; O corpo que se opõe mostra quaò" pouco A sua própria furma, iguala estoutra. 56ò
Quando esse sol potente os raios darda, Vapor atrahe, que os raios obscurece Porem nuvens, o seu caminho adornao Reflectem nova gloria, a luz se augmenta.
Favorecei o mérito depres>a, 370
Sede oprhneiro, pouco vale o aplauso Quando he forçado pella voz de todos. E justiça somente, o exige cedo: Pois tem curto durar, modernas rimas.
Ay de nos! ja fugio a idade d'oiro. 07 j
Então, dos Patriarcas o talento Mil annos gloriosos excedia* Da fama, que he segunda vida nossa O comprimento he nullo; douze lustros
Í40
Our sons their falhers' failing language setíj
And sueh as Chaucer is, sball Dryden be.
So when lhe faithful pencil has design'd
Some bright idea of the master's mind, 433
Where a new world leaps out at his command,
And ready Nature waits upon his haud;
When the ripe colours soften and unite,
And sweetly rnelt into just shade and light;
When mellowing years their full perfection give,
And each boid figure just begins to live, 4J-H
The treachVous colours the fair art betray,
And ali the bright creation fades away !
Unhappy wit, like most mistaken things, Atones not for that envy which it briugs. 49<5
In youth alone its empty praise we boast, But soon the short-liv'd vanity is lost; Like some fair flowV the early spring supplies, That gaily blocms, but ev'n in blooming dies.
141
He quando muito, o que ostentar podemos. 580
Nossos filhos, dos pais notaõ as falias Da lir.gua decadente; qual foi Chaucer Será Driden, eos vates, que hoje escrevem.
Assim, quando o fiel piucel exprime, D'alma de mestre, huma brilhante idea, 585
De que ressalta hum novo mundo, e surge Quando elle ordena, prompta a natureza. Ladonde as cores brandas bem unidas Se fundem propriamente em luz e sombra, E que os annos maduros a completaõ, 590
Que a figura a viver começa ouzada, Traidoras cores a bella arte offendem E a producçaõ brilhante murcha e morre.
Como outras coizas vaans, triste juizo! Tu naõ pagas, a inveja que te segue ; Quando moços, teus prémios vaõs nos tentaò Mas a breve vaidade cedo acaba, Como a flor bella, que florece em mávo E rloreceudo mesmo, em pompa morre.
-
142
Whal is Uiis wit which must our cares employ? 500 The oWner's wife that other men ewjoy; Then most our trouble still when most admir'd, And still the more we give, the more requir'd; Whose fame with pains \ve gain, but lose with ease, Sure some to vex, but never ali to pltase ; 505
'Tis what the vicious fear, the virtuous shuu; By fools 'tis hated, and by kuaves intdone ! If wit so much from ign'rance undergo, Ah let not learning too commence its foe ! Of old, those met rewards who could excel, 510 And such were prais'd who but endeavour'd well : Tho' triumphs were to gen'rals only due, Crowns were reserv'd to grace the soldiers too. Now, they who reach Parnassus' lofty crown Employ their pains to spurn some others dowu; 515 And while self-love each jealous m riter rules, Contending wits become the sport of fools ;
143
Que hes pois juizo, que taô caro custas? 600
Hes origem de pena ao proprietário
E somente de ti herdeiros gozao.
Mais nos perturbas, quanto mais te admirao
Tua fama se alcança com trabalho,
E facilmente a perde quem a alcança. 605
Dom, que a poucos agrada, e amuitos cança;
Que o vicio teme, e que a virtude evita,
O estúpido aborrece, e que o mau, perde.
Se os de juizo aos néscios tanto aturaõ Naõ venhao nao os sábios perseguilos. 610
Dos antigos só prémios conseguiao Os d'excelencia grande; bem que louvem Outros, que só tentarão conseguila.
Se aos generais se devem os triumphos Crõas houve taò bem para os soldados. Hoje, os que ganhão, o alto do Parnaso Trabalhão em fazer cahir os outros, E em quanto a prezumpçaò conduz a penni* De hum invejoso autbor, estas d:
144
But still the worst vvith most regret commend,
For each ill author is as bad a friend.
To vvhat base ends, and by what abject ^ays 520
Are mortais urg'd thro' sacred lust of praise!
Ah. ! ne'er so dire a thirst of glory boast,
Nor in the critic let the man be lost.
Good nature and good sense must ever join 9
To err is buman ; to forgive, divine. 525
But if in noble minds some dregs remain, Not yet purg'd off, of spleen and sour disdain, Discharge tbat rage 011 more provoking crimes, JNor fear a deartb in these flagitious times. No pardon vile obscenity should find, 530
Tho' wit and art conspire to moveyour mind; But dulness witb obscenity must prove As sbameful sure as impotence in love. In tbe fat age of pleasure, wealtb, and ease, Sprang tbe rank weed, and thriv'd with large increase;
145
Dos sábios; vem a ser rizo dos néscios: 620
O peor he, (com magoa, e dòr o aponto) Que hum author mau, he sempre mau amigo. Com que lins baxos! com que abjectos meios Insta aos mortais, o louco amor da fama!
Nunca tal cede, de huma gloria errada 69.5
Na critica mergulhe homens sensatos.
Bomsenso, e coração unidos andem.
Errar he de homens, perdoar, divino. Porem se algumas fezes de fastio
Ou de rancor contem o animo nobre, 630
Em crimes mais picantes descarregue,
O seu furor ; naõ tema que lhe falte-
Em taõ perverso tempo, assumpto vasto. Naõ alcancem perdão obscenos versos,
Bem que nelles conspire arte e juízo 635
A seduzir a mente, e a comover tios.
Alas parvoíce obscena he vergonhosa,
Como insultos, que amor nojento enfeita.
No secuio nutrido dos prazeres
u
146
When love was all an easy monarch's care, 536
Seldom at council, never in a vvar :
Jilts ruFd the state, and statesmen farces writ;
Nay wits had pensions, and young lords had vvit ;
The fair sat panting at a courtier's ph»y, 540
And not a mask went unimproVd away ;
The modest fan was lifted up no more,
And virgins smil'd at wbat they blush'd before*
The followiiig liceuce of a foreigu reign
Did all the dregs of bold Sociuus drain ; 045
Then unbelieving priests refornVd the nalion,
And taught more pleasant methods of salvation;
Where Heav'n's free subjects might their rights dispute,
Lest Godhimself should seem too absolute:
147
Da riqueza, do commodo, he que nasce 040
Viçoso joyo, entre elles medra, e cresce
Quando hum monarca, todo á amor sentrega Que a justiça, o concelho, a guerra esquece, Regem loucos o reino, os estadistas Compõe comedias, madrigais, e farças, Ô45
Naõ só casquilhos tem pensões e engenho, Mas palpitando, as damas no theatro Do libertino, o drama impuro admiraõ; A mascara sem risco, naõ se tira. O leque honesto ja naõ cobre o rosto 650
Virgens riem do que antes as corava.
De hum reino estranho a libertina moda Secou do audaz Socino, as fezes todas. Hum incrédulo clero, ao depois veio Reformar a naçaõ, e dar-lhe a norma De salvarse sem custo, alegremente.
Muito absoluto Deus lhe parecera Se os vassalos do ceó, naõ discutissem Seus suppóstos direitos livremente
148
Pulpits their sacred satire learn'd to spare, 550
And Vice admir'd to find a flattVer there ! Encourag'd thus, Wit's Titans brav d the skies, And the press groan'd with licens'd blasphemies. These monsters, Critics ! with your darts engage, Here point your thunder, and exhaust your rage ! Yet shun their fault, v>ho, scandalously nice, õòQ Will needs mistake an author into vice: Ali seems infected that th' infected spy, As ali looks yellow to the jaundic'd eye.
Learn then what morais critics ought to show, 560 For 'tis but a half a judge's task to know. Tis not enough, taste, judgment, learning, join; In ali you speak, let truth and candour shine; That not alone what to your sense is due AH may allow; but seek your friendship too. ô6ô
149
O púlpito aprendeu a por limites 660
As satvras sagradas; nelle acharão
Com pasmo, os vicios, lizongeiro amparo.
Animados assim; titanios geuios,
Escalarão os ceos; a imprensa geme
Com blasfémias louvadas, permeadas 665
Destes monstros oh critica vingaivos. Exauri vossas iras, vossos dardos ; Lançai vossos trovões, sobre tais Ímpios Mas evitai comtudo nimio scrup'lo Que hum necessário vicio encontra em tudo, 6?0 Como a hetericia vê; tudo amarêllo. Aprendei qual moral, criticos devem Ensinar; pois saber he só metade Do officio de juis; naõ he bastante Unir sciencia ao gosto, arte ao juizo. 6*5
Brilhe a candura brilhe a sam verdade Em tudo o que se diz; a tim que todos A rezaõ vossa dem quanto vos devem, E sollicitem ser taò bem amigos.
150
Be silent always, when you doubt your sense, And speak, tho' sure, with seeming diffidence: Some positive, persisting f ps we kuovv, Who if once wrong, will needs be always so; But you, with pleasure owo your errors past, 570 And make each day a critique on the last.
Tis not enough your counsel still be true, Blunt truths more mischief that nice falsehoods do :
Men must be taught as if you taught them not,
And things unknown propos'd as things forgot. 575
Without good-breeding, truth is disapprovVJ ;
That only makes superior sense belov'd. Be uiggards of advice on no pretence,
For the worst avarice is that of sense.
With mean complacence ne'er betray your trust, 580
Nor be so civil as to prove unjust.
Fear not the anger of the wise to raise;
Those best can bear reproof, who merit praise.
151
Calai, se duvidais do próprio senso ; 680
Falai, quando estais certos, com modéstia.
Há pedante teimoso e pozitivo
Que se huma vez errar hade errar sempre
Confessai com prazer erros passados.
Criticai cada dia o precedente 68">
Falsidades polidas, menos ferem
As mais das vezes, que ásperas verdades.
Homens se ensinaõ, sem saber, que aprendem
O que ignoraõ, supõe-se, que lhe esquece.
Sem bom modo, a verdade dezagrada Gyo
E só bomsenso fáz-que seja amada.
Com pretexto nenliun negueis concelho ; A peór avareza he poupar senso. Trahir por complacência a confiança, He baixeza, he traição, e naõ se de.c AíHm de ser polido ser injusto.
Naõ temais acender de hum sábio as iras A correcção severa melhor sofre Quem mérito possue, quem o estima.
152 Twere well might critics still this freedom take, But Appius reddens at each vvord you speak, 585 And stares tremendous, with a threat'ning eye, Like some íierce tyrant in old tapestry. Fear most to tax an honourable fool, Whose right it is, uncensur'd, to be dull : Such, Vvithout wit, are poets when they please, 590 As without learning they can take degrees. Leave dangVous truths to unsuccessful satires, And flattery to fulsonie dedicators, Whom, when they praise, lhe world believes no more Than when they promisa to give scribbling o'er. ÕQ5 'Tis best sometimes your censure to restrain, And charitably let the dull be vain; Your silence there is better ihan your spite, For who can rail so long as they can write?
153
Bom fora criticar com liberdade 700
Mas Appio d'quai vejo, esbravejaudo Tisnado pella raiva, em que se acende. Os espantados olhos em mim prega Com fúrias e ameaços, qual gigante De hum pano de rás velho. Que figura! . . . 705 Naõ censureis hum louco declarado De que o jus, he ser asmo impunemente Há mil loucos poetas, por que querem ; Como sem lettras, ha muitos doutores Deichai pois as verdades perigozas 710
A desditoza satyra, as lizonjas Para os authores das dedicatórias.
O mundo nada crê, no que elles gabaò; Nem tem fé nos escritos que prometem Melhor he reprimir qualquer censura J]q '
E deichar por esmola aos asnos fumo. Vosso silencio então vale hum despreze. E quem pode igualar, zombando, o muito Que elles podem zurrar nos seus escrito? !
\
134
Still humming on their drowsy course they keep,
And lash'd so long, like tops, are lash'd asleep. fiOI
False steps but help them to renevv their race,
As, after stumbling, jades will mend their pace.
What crowds of these, impenitently bold,
In sounds and jingling syllables grown old, 605
Still run on poets, in a raging vein,
E'en to the dregs and squeezings of the brain,
Straiu out the last dull droppings of their sense,
And rhyme with ali the rage of impotence!
Such shameless bards we have ; and yet 'tis true There are as mad, abandon'd critics too. t)l 1
The bookful blockhead ignorantly read, With loads of leamed lumber in his head, With bis own tongue still ediries his ears, And ahvays list'ning to himself appears : 615
All books he reads. and all he reads assails, From Dryden's Fables down to Durfey's Tales.
15o
Rosnando vao na sonolenta estrada 720
Qual pi:iõ fustigado, que zunindo Com tropeços a dança, continua; E como as róssas, cai, eo passo emenda. Quantos destes impenitentes ouzuõ Envelhecer ao son dos consoantes, 725
De huma indómita, veia perseguidos, Do miolo espremido, o sueco tiraõ Té ás ultimas pingas da tolice, E rimaõ co furor de quem naõ pode.
Bardas tao vergonhosos inda temos 730
Mas he verdade qu' igualmente doidos Criticos miseráveis nos naõ faltaõ. O leitor cabeçudo, que sem fruto Traz á cabeça carga de sciencia»: Co a própria língua seu ouvido encanta 735
E parece, que a si somente escuta. Lê tudo, e quanto lê, affoito attaca Driden, Pope, Camões, Ferreira, Horatio, Matos, Quita, Malhão, Medina, e Acúrcio.
156
With him most authors steal their works, or buy ;
Garth did not write his own Dispensary,
Name a new play, and he's the poet's friend ; 620
Nay, sho\v'd his faults — but when would poets mend ?
No place so sacred from such fops iu bai r'd,
Nor is PauFs Church more safe than Paul's Church-
yard : Nay, fly to altars, ibere they'11 talk you dead; For fools rush in where angels fear to tread. 6*25 Distrustful sense with modest caution speaks, It still looks home, and short excursions makes; But rattling nonsense in full vollies breaks, And never shock'd, and never turn'd aside, Bursts out, resistless, with a thundVing tide. 630
But where's the man, vho counsel can bestow, Still plea.s'd to teacb, and yet not proud to know ; Unbiass'd, or by favour, or by spite ; Jiot dully prepossess>'d; nor blindly right:
157
Dis que sao roubo, ou compra seus escritos 740
E os diversos authores todos mede
Por huma vara; assim que impressos correm.
Se ha drama novo, he do poeta amigo,
Mas aponta-lhe as faltas; que remédio
Podem ter tais cabeças tais poetas: ~^
Para estes nao ha lugar sagrado
Kaõ vale a igreja, nem o cimiteno
Se foges para o altar ahi te apanha
E á força de falar ali te mata.
Loucos se atrevem ao que respeitaõ anjos. 150
Timido senso falia acautelado
Entra em si, e nao corre atras dos outros.
O cascavel dos asuos tine ao longe
E arraza qual borrasca irresistível.
Mas, quem pode sem custo dar concelho 755
Que ensina bem, e sem soberba he sábio,
Quem nao cede ao favor, nem turba
Que sem teima ou {.aixaò, no seu dieta: Ben que sábio, he civil; e civil sendo
158
Tho* learn'd, well-bred; and tho' well-bred, sincere; Modestly bold, aud humanely severe; 636
Who to a friend his faults can freely show, And gladly praise the nierit of a foe; Bless'd with a taste exact, yet unconhVd, A knowledge both of books and human-kind; 640 GenVous converse; a soul exempt from pride; And loves to praise, with reason on bis side?
Such once were Critics; such the happy few Atbens and Rome in better ages knevv. The mighty Stagirite firist left the shore, 645
Spread ali bis sails, and durst tbe deeps explore; He steer'd securely, and discover'd far, Led by the ligbt of the Mseonian star, Poets, a race long unconfm'd, and free, Still fond and proud of savage liberty, 650
Receiv'd his laws; and stood conviuc'd 'twas fit, VVho conquerM Nature, sbould preside o'er wit.
159
He sincero, e modestamente affoito, 7fr>
He com humanidade, bem severo,
Livremente ao amigo, os erros nota,
Do inimigo com gosto, os dons aplaude.
De hum tacto exacto, e sem limite ornado
Como os livros, os corações conhece. 7Ô5
Generoso conversa; e sem soberba
Ama, louvar quando a rezaô aprova.
Tais algum dia os críticos ja forao, Tais Athenas e Roma os vio ditozas. O grande stagerita, que primeiro 7 7'»
Deicha a praia, e largando as velas todas Explorou sem temor profundidades; Navegava seguro, conduzido Pella maeonia estrela, e vio ao longe. Poetas raça altiva, raça indócil, 77 J
Que a liberdade barbara inda amavaò, D'elle as leys receberão, justo acharão Que quem poude vencer a natureza Reger podesse, e preziuir a o engenho
160
Horace still charms with graceful negligence, And without method talks us into sense ; Will, like a friend, familiarly convey 655
The truest notions in the easiest way. He, who supreme in judgment, as in wit, Might boldly censure as he boldly writ, Yet judg'd with coolness, tho' he sung with fire ; His precepts teach but what his vvorks inspire. 660 Our Critics take a contrary extreme, They judge with fury, but they vvrite with phlegm; Nor suffers Horace more in vvrong translations By vvits, than critics in as wrong cfuotations.
See Dionysius Homero thoughts refine, 66ô
And call new beauties forth from ev'ry line!
Fancy and art in gay Petronius please, The scholar's learning, vvith the courtier's ease.
164
Com doce negligencia, nos deleita 78O
E sem methodo Horatio nos ensina.
Como hum amigo, em familiar discurso,
Pello meio mais fácil communica
As mais puras noções, mais verdadeiras
Elle supremo, no juiso e senso, 78J
Que affoito escreve e censurar pedia ;
Frio critica, bem que ardendo cante.
Seus preceitos correctos, naõ exigem
Se nao quanto em seus versos nos inspira.
Seguem contrario extremo outros censores ?yo
Com fúria julgaõ, mas com fleugma escrevem :
E Horatio em traducções más, tanto soffre
Quanto em criticas más, em notas loucas
Como Dionísio apura" os pensamentos
Do vate Homero! Como em cada regra 793
Faz resaltár bellezas, que investiga !
Com que graça Petronio alegre junta
A fantasia e gosto, o saber vasto,
O fácil tom do cortezaò polido!
Y
162
In grave Quintiliano copious work we find The justest rules and clearest method join'd. 670 Thus useful arms in magazines we place, Ali rang*d in order, and dispos'd with grace; But less to please the eye than arm the hand7 Still fit for use, and ready at command. Thee, bold Longinus! ali the Nine inspire, 675
And bless their critic with a poet's fire : An ardent judge, wh o, zealous in bis trust, With warmth gives sentence, yet is always just; Whose own example strengthens ali his laws, And is himself that great sublifne he draws. 680
Thus long succeeding critics justly reign'd, Licence repress'd? and useful laws ordain'd : Learning and Rome alike in empire grew, And arts still follow'd where her Eagíes flew ;
163
No extenso livro de Quintilio grave 804
Achamos os preceitos mais exactos, Junto ás regras mais claras, úteis armas Que em deposito, temos arranjadas; E dispostas com graça, sempre promtas Naõ para vaõ recreio; para armar-nos & )i
Quando seja precizo pegar d'ellas.
Tu Longino, atrevido! as musas todas Com poético fogo te dotarão ; Iuspirando-te a critica sublime. Juis ardente, que zelando, a empreza 810
Com calor sentencea e sempre he justo Suas leys fortificaõ seus exemplos Elle he o mesmo sublime que descreve.
Por longo tempo assim, e com justiça Os successivos críticos reinarão 8 1 ò
Reprimindo a desordem, leys impondo. Roma e scieucia unidas prosperarão, E as artes, onde as águias ja fugiao : Ambas em fim dos mesmos enimigo»
164
From tlie same foes at last both felt their doom, 685
And the same age saw Learning fali and Rome.
\Vith Tyranny then Superstition join'd,
As tbat the body, this enslav'd the mind;
Much vvas believ'd, but little understood,
And to be dull was constriTd to be good: G90
A second deluge Leaining thus o'er-ran,
And the Monks fhiish'd what the Goths began,
At length Erasmus, that great mjurd name, (The glory of the prieslhood, and the shame !) Stcmm'd the wild torrent of a barb'rous age, OQj And drove those holy V andais off the stage.
But see ! each Muse in Leo's golden days Starts from her trance, and trims her \vither'd bays; Rome's ancient Genius o'er its ruins spread, Shakes off the dust, and rears his rev'rend head. 700
165
Cederão ao rigor; ambas nadarão. 820
A hum tempo Roma e lettras s'acabarao
Superstição unio co' a tirania
A escravidão do animo, e dos povos.
Muito se creo, mui pouco s'intendia,
E julgou-se ser bom ignorar tudo. 82-5
Cahio novo diluvio sobre a terra
Dos Godos a irrupção rematao frades.
Erasmo em fim taõ censurado e grande
Gloria do clero, mas taõ bem vergonha
A' torrente sal vagem rezestihdo S30
De huma barbara idade, audaz expulsa
Esses beatos Vândalos, da scena.
Mas vede como cada musa surge
Nos dias d'oiro de Leaò, compondo
Na frente augusta os loiros, quaze murchos !
Dentre as ruinas sai táo bem o génio
(D'antiga Roma) o musgo, o pó sacode
E a veneranda face a:> gente 5 ni «tra.
A sculptura co' as artes innuus, toma,
166
Then Sculpture and her sister-arts revive;
Stcnes leap'd to fcrm, and rocks began to live;
With svveeter notes each rising temple rung;
A Raphael painted, and a Vida sung :
Immortal Vida! on whose honour'd brow 705
The poet's bays and critic's ivy grow !
Cremona now shall ever boast thy name,
And next in place to Mantua, next in fame!
But soon by impious arms from Latium chas'd, Their ancient bonnds the banish'd Musespass'd: 710 Thence arts o'er all the northern world advance, But critic-learning fiourish'd most in France: The rules a nation born to serve obeys, And Boileau still in right of Horace sways. But \ve, brave Britons! foreign laws despis'd, 715 And kept unconquer'd and uncivilizM ; Fierce for the liberties of wit, and bold, We still defy'd tbe Romans, as of old.
167
As pedras forma tomaõ; rochas vivem, 840
Nos templos novos, doces cantos soaõ.
Hum Rafael desenha, hum Vida canta
Immortal Vida! em cuja hourada testa
O poético loiro brota e cresce,
As eras do censor, do mestre insigne. 645
Teu nome aplaudirá Ciemona sempre
Como perto de Mantua, e perto em fama.
Mas cedo pellas ímpias armas cedo
Expulsadas do Latium, degradadas
O limite primeiro as musas passao. 850
O norte frio então acolhe as artes ;
Mas a critica em França he que florece.
As regras, a nação servil submetem
Co' septro de vénuza Boileau reina.
Vos Bretões, que zombais das leys estranhas Sò5 Nao vos vence ninguém, nem civiliza Altivos, por pensar com liberdade Dais a Ruma atrevido dtzaílo, Insultais mesmo a seria anti^uidad»-;
168
Yet some there were, among the sounder few
Of those who less presum'd and better knew, 720
Who durst assert the juster ancient cause,
And here restor'd Wit's fundamental laws.
Such was the Muse whose rules aud practice tell
" Nature's chief masterpiece is writing well."
Such was Roscommon, not more learn'd thau good,
VVith manners genVous as his noble blood; 726
To him the wit of Greece and Rome was known,
And evry author's merit but his own.
Such late was Walsh — the Muse's judge and friend,
Who justly knew to blame or to commend; 730
To failings mild, but zealous for desert,
The clearest head, and the sincerest beart.
This humble praise, lamented Shade! receive;
This praise at Ieast a grateful Muse may give:
Tlie Muge vvhose early voice you taught to sing, 735
Presci ib'u her heights, and prun'd her teuder wing,
16'9
Comtudo, certos ha, poucos, mas justos 860
Que mais sabem, porem menos prezumem :
Que pugnar ousao pello jus de antigos
E restaurar as priscas leys do engeuho. Tal era a musa cujo exemplo e canto Este axioma docemente exprime. 865
" Bem compor he primor da natureza," Tal Roscommon, tao justo como sábio, Era, em modo tao nobre, como em sangue. Conhecia de Roma, e Grécia os génios, E excepto o seu, o mérito de authores. 870
Tal foi Walsh juis da muza e amigo ; Que o louvor e censura exacto dava Brando nas faltas, mas cioso sempre Da perfeição, e graça dos discursos, Claro dVngeuho, e coração sincero. B75
Sombra chorada! este epicedio aceita Que ao menos «irata a musa te dedica: A musa cuja fraca voa Para canlár em ton mais levantado,
L
170
(Her guide now lost) no more attempts to rise, But in low nuuibers short excursions tries ; Content if hence th' unlearn'd their wants may vievv, The learn'd rtfiect on vvhat before they knevv : 740 Careless of censure, nor too fond of tame; Still pleas'd to praise, yet oot afraid to blame; Averse alike to flatter, or ofiPend ; .Not free from faults, nor yet too vain to mend. 744
THE END.
171
Que ajudas-te a subir, e a que aparaste
Das tenras azas as inúteis plumas.
Sem mestre agora ja subir uaõ ouza
Vai terra a terra os graves tons soltando,
Feliz se nelles podem ver seus erros
Os ignorantes; e s'encontraô sábios H85
Reflectindo, o que ja sabiaò d'antes.
Sem satyras temer, e sem dezejo
Da fama; aprovação, com tudo estimo:
Pouco receio os golpes da ceusura,
Repugname offcnder, ou dar lizonja ;
Terei faltas talvez, pouco me custa
Submetelas á emenda, quando he justa. SlH
F l X l S.
T- Harper, Jun. Printer, Crane Court, Fleet Streei, London.
ERRATA.
Page 1, verse 2, Em lugar de qiuzesse — quizesse
5, li, cabesça — cabeça
19, 156, ptleu — Peleu
39, 357, Tendo-sse— Teodo-se
39, ■■ - ' 56-i, charos — caros
41, 388, sempre — sempre a
47, 432, muiton — muito
47, 439, nr— -rir
69, 555, Aao — A o
63, 697, . offrocem— oftrecem
67, 642, sema — *em o
83, ESSA IO— ENSAIO
91, 91, ctó — céo
93, 111, ctó— céo
95, 130, trur a — traça
97, 146, ledeo — lede-o
103, 114, . /oo— fogo
111, 296, ■ u /iKM-a hums
153, 7()1, ■ (Tquai — d'<jqui
153, 7d7, asmo — asno
159, 767, Ama, louvar — Ama louvar,
161, 799, Ojucil— A o fácil
167, 843, ■ ' hourada — honrada
-
*